Przemysław Radzyński

15 października obchodzimy Dzień Dziecka Utraconego. Jest on poświęcony pamięci o dzieciach, które zmarły przed narodzeniem lub krótko po nim, oraz o ich rodzicach i rodzinach.

W wielu miejscach Polski odbywają się w tym czasie modlitwy i pochówki dzieci zmarłych przed narodzeniem, a na cmentarzach powstają Groby Dzieci Utraconych. Szczególną formą pomocy rodzinom, które jeszcze w czasie ciąży dowiadują się o ciężkiej, nieuleczalnej chorobie dziecka, są hospicja perinatalne. Każde dziecko – niezależnie od tego, jak długo trwało jego życie i jak ciężka była jego choroba – ma tę samą ludzką godność i zasługuje na troskę, szacunek i ochronę.

Ma jednak również ważne znaczenie społeczne. Pamięć o dziecku utraconym jest uznaniem jego podmiotowości i człowieczeństwa. Pochówek, nadanie imienia, zachowanie pamiątki, zapalenie świecy, a także działalność hospicjów perinatalnych wyrastają z tego samego przekonania: mamy do czynienia z człowiekiem, którego życie zasługuje na szacunek niezależnie od etapu rozwoju, stanu zdrowia czy długości życia.

Pochować, pożegnać, pamiętać

W wielu miejscach Polski w dniach związanych z Dniem Dziecka Utraconego odbywają się zbiorowe pogrzeby dzieci zmarłych przed narodzeniem, których ciała pozostały w szpitalach. Na kolejnych cmentarzach powstają specjalne Groby Dzieci Utraconych.

Coraz więcej rodziców decyduje się również na indywidualny pochówek swojego dziecka. Chcą je pożegnać, nadać mu imię, urządzić pogrzeb i mieć miejsce, do którego będą mogli później wracać.

To nie jest wyłącznie kwestia ceremonii. To świadectwo rodzicielskiej miłości i uznania, że śmierć dziecka – także bardzo małego – jest rzeczywistą stratą człowieka.

– Wysiłek rodziców, którzy mimo własnego cierpienia chcą godnie pożegnać i pochować swoje dziecko, jest przejmującym świadectwem tego, że miłość nie mierzy ludzkiego życia liczbą przeżytych dni. To było ich dziecko i pozostanie częścią ich rodziny – podkreśla Jakub Bałtroszewicz, prezes Polskiej Federacji Ruchów Obrony Życia.

Na szczególny wymiar tego dnia zwraca również uwagę Ewa Kowalewska z Human Life International Polska, organizacji członkowskiej Federacji Życia.

– To dana od Boga wspaniała okazja, aby mówić o człowieczeństwie dziecka przed urodzeniem – podkreśla Ewa Kowalewska.

Zwraca uwagę, że właśnie mówienie o dziecku, jego podmiotowości i żalu z powodu jego śmierci może kształtować społeczną świadomość wartości życia przed narodzeniem. Zachęca również do postawienia 15 października Świecy Pamięci i do modlitwy za dzieci utracone i ich rodziny.

Prawo coraz lepiej dostrzega sytuację rodziców

Warto przy tym zauważyć pozytywne zmiany w polskim prawie.

Od 6 sierpnia 2025 r. uzyskanie skróconego urlopu macierzyńskiego po martwym urodzeniu oraz zasiłku pogrzebowego nie wymaga już ustalenia płci dziecka. W przypadku wczesnej straty rodzice nie muszą więc wykonywać badań genetycznych wyłącznie po to, aby uzyskać te uprawnienia.

Hospicja perinatalne: towarzyszyć wtedy, gdy nie można wyleczyć

Szczególnym świadectwem troski o dziecko i jego rodzinę są działające w Polsce hospicja perinatalne.

Pomagają rodzicom, którzy jeszcze podczas ciąży dowiadują się, że ich dziecko cierpi na ciężką, nieuleczalną chorobę zagrażającą jego życiu.

Taka diagnoza nie oznacza, że medycyna nie ma już nic do zaoferowania.

O tym, czym w praktyce jest takie towarzyszenie, mówi Paulina Rylska, członkini Zarządu Fundacji Małych Stópek – organizacji członkowskiej Polskiej Federacji Ruchów Obrony Życia – i współtwórczyni hospicjum perinatalnego JESTEM (hospicjumjestem.pl). 

– W hospicjum perinatalnym nie mówi się wiele o śmierci, ale docenia się każdą minutę życia, którą można spędzić ze swoim dzieckiem. Opieka wyspecjalizowanej kadry polega na ograniczaniu cierpienia, celebracji życia i towarzyszeniu w żałobie.

Na tym właśnie polega perinatalna opieka paliatywna: na ochronie dziecka przed cierpieniem oraz towarzyszeniu rodzinie od diagnozy, przez narodziny i czas wspólnego życia, aż po ewentualne pożegnanie i żałobę.

Perinatalna opieka paliatywna jest w Polsce finansowana również przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Oficjalny portal pacjent.gov.pl wskazuje 19 placówek udzielających takiej pomocy, ale istnieją także hospicja i ośrodki prowadzone przez fundacje i organizacje społeczne poza tą listą.

Polska Federacja Ruchów Obrony Życia z uznaniem patrzy na rozwój tych miejsc.

Odpowiedzią na niepomyślną diagnozę prenatalną nie może być pozostawienie rodziców samych z informacją, że ich dziecka nie można wyleczyć. Potrzebują również usłyszeć: możemy wam pomóc, możemy zatroszczyć się o wasze dziecko, możemy przejść tę drogę razem z wami.

Dziękujemy lekarzom, pielęgniarkom, położnym, psychologom, pracownikom hospicjów, organizacjom społecznym, duszpasterzom i wolontariuszom, którzy podejmują tę służbę.

Miłość pamięta

Hospicjum, które towarzyszy rodzinie od trudnej diagnozy. Rodzice, którzy nadają dziecku imię. Pogrzeb. Grób odwiedzany po latach. Świeca zapalona 15 października. Każdy z tych gestów mówi to samo: ten człowiek był wśród nas i jego życie miało znaczenie.

Dzień Dziecka Utraconego daje więc również nadzieję. Pokazuje, że mimo cierpienia człowiek potrafi rozpoznać wartość życia nawet wtedy, kiedy było ono bardzo krótkie i naznaczone ciężką chorobą.

To szczególnie ważne w świecie, w którym wartość człowieka próbuje się czasem mierzyć jego zdrowiem, sprawnością czy przewidywaną jakością życia. Pamięć o dzieciach utraconych przypomina, że ludzkiej godności nie mierzy się liczbą przeżytych dni.

Zapalmy Świecę Pamięci. Pamiętajmy w modlitwie

Polska Federacja Ruchów Obrony Życia zachęca, aby 15 października zapalić Świecę Pamięci o dzieciach, które zmarły przed narodzeniem lub krótko po nim.

W wielu miejscach Polski Dniu Dziecka Utraconego towarzyszą Msze święte, nabożeństwa i wspólna modlitwa. Wszystkich wierzących zachęcamy, aby pamiętali tego dnia również o matkach, ojcach i całych rodzinach przeżywających stratę.

Październik jest miesiącem różańcowym. Możemy ofiarować w ich intencji choć jedną dziesiątkę różańca – za dzieci utracone, za rodziców przeżywających żałobę, za rodziny, które właśnie usłyszały dramatyczną diagnozę, oraz za wszystkich ludzi, którzy im towarzyszą.

Podczas Mszy świętej sprawowanej 3 czerwca 1991 r. na lotnisku w Masłowie koło Kielc, w czasie swojej czwartej pielgrzymki do Polski, św. Jan Paweł II powiedział: „Każde dziecko jest darem Boga. Dar to trudny niekiedy do przyjęcia, ale zawsze dar bezcenny”.

15 października pamiętajmy szczególnie o tych dzieciach, których życie było najkrótsze.

Miłość pamięta.

Gdzie szukać pomocy? Hospicja perinatalne w Polsce

Hospicja perinatalne pomagają rodzinom, które podczas ciąży otrzymały diagnozę ciężkiej, nieuleczalnej choroby dziecka. Zapewniają lub organizują m.in. opiekę lekarską i psychologiczną, przygotowanie do porodu, pomoc w opiece nad dzieckiem, a w razie jego śmierci – również wsparcie w pożegnaniu i żałobie.

Poniżej publikujemy listę hospicjów i ośrodków perinatalnych działających w różnych częściach Polski. Pierwsza część obejmuje 19 placówek wskazanych przez oficjalny portal pacjent.gov.pl jako miejsca udzielające perinatalnej opieki paliatywnej finansowanej przez NFZ. Druga część obejmuje dodatkowe hospicja i ośrodki działające poza tą listą, m.in. w formule fundacyjnej lub ze środków własnych. Zakres świadczeń i zasady przyjęcia mogą różnić się między ośrodkami, dlatego warto wcześniej skontaktować się z wybraną placówką.

Placówki wskazane przez portal pacjent.gov.pl / NFZ (19)

Województwo	Placówka	Miejscowość	Telefon	Strona
Dolnośląskie	Hospicjum dla Dzieci Dolnego Śląska „Formuła Dobra”	Wrocław	792 510 010	formuladobra.pl
Dolnośląskie	Fundacja Wrocławskie Hospicjum dla Dzieci	Wrocław	511 450 966	hospicjum.wroc.pl
Lubelskie	Lubelskie Hospicjum dla Dzieci im. Małego Księcia – Hospicjum Perinatalne	Lublin	81 537 13 06; 81 537 13 62	hospicjum.lublin.pl
Lubuskie	Szpital Uniwersytecki w Zielonej Górze – Hospicjum Perinatalne	Zielona Góra	68 329 62 00	szpital.zgora.pl
Łódzkie	Hospicjum Perinatalne Fundacji Gajusz	Łódź	722 003 003	gajusz.org.pl
Małopolskie	Krakowskie Hospicjum dla Dzieci im. ks. Józefa Tischnera – Hospicjum Perinatalne	Kraków	663 814 008; 12 269 86 20	hospicjumtischnera.org
Małopolskie	NZOZ MARI-MED – Perinatalna Opieka Paliatywna	Zalas	510 732 900; 12 415 30 90	mari-med.pl
Mazowieckie	Warszawskie Hospicjum Perinatalne – Fundacja Warszawskie Hospicjum dla Dzieci	Warszawa	509 797 324	perinatalne.pl
Opolskie	Hospicjum Perinatalne przy Domowym Hospicjum dla Dzieci w Opolu	Opole	501 414 055; 77 442 51 08	hospicjum.opole.pl
Podkarpackie	Fundacja Podkarpackie Hospicjum dla Dzieci – Hospicjum Perinatalne	Rzeszów	539 144 803; 662 035 984	hospicjum-podkarpackie.pl
Podlaskie	Fundacja „Pomóż Im” – Perinatalna Opieka Paliatywna	Sochonie k. Białegostoku	85 662 20 03	pomozim.org.pl
Pomorskie	Hospicjum Perinatalne TuliPani – Hospicjum „Pomorze Dzieciom”	Gdańsk	58 885 51 11	hospicjumtulipani.pl
Pomorskie	Hospicjum Perinatalne „Bursztynowa Przystań”	Gdynia	500 481 054	hospicjum.gdynia.pl
Śląskie	Stowarzyszenie Opieki Hospicyjnej Ziemi Częstochowskiej – Perinatalna Opieka Paliatywna	Częstochowa	519 304 968	hospicjum-czestochowa.pl
Śląskie	Hospicjum Perinatalne z Poradnią Patologii Ciąży i Wad Wrodzonych – Bonifraterskie Centrum Medyczne	Katowice	32 357 62 66; 32 357 62 08	bcmbonifratrzy.pl
Śląskie	Fundacja Śląskie Hospicjum dla Dzieci „Świetlikowo”	Tychy	32 447 36 84	shd.org.pl
Świętokrzyskie	Hospicjum Caritas Diecezji Kieleckiej – Perinatalna Opieka Paliatywna	Kielce	784 598 315	hospicjumdladzieciwkielcach.pl
Warmińsko-mazurskie	Hospicjum Perinatalne Caritas	Olsztyn	501 239 189; 663 200 130	hospicjumdladzieci.caritas.pl
Wielkopolskie	Perinatalna Opieka Paliatywna – Ginekologiczno-Położniczy Szpital Kliniczny UM	Poznań	61 841 95 56	gpsk.ump.edu.pl

Dodatkowe hospicja i ośrodki perinatalne (10)

Województwo	Placówka	Miejscowość	Telefon	Strona
Kujawsko-pomorskie	Centrum Opieki Perinatalnej św. Łazarza	Bydgoszcz		perinatalne.bydgoszcz.pl
Lubuskie	Szpital Na Wyspie – Hospicjum Perinatalne	Żary	68 475 76 37	szpitalnawyspie.pl
Łódzkie	Centrum Opieki Perinatalnej im. bł. Rodziny Ulmów	Sieradz	730 010 678	pcprsieradz.pl
Małopolskie	Małopolskie Hospicjum dla Dzieci – Hospicjum Perinatalne	Kraków	605 333 529; 603 260 760	mhd.org.pl
Małopolskie	Alma Spei Hospicjum dla Dzieci – opieka perinatalna	Kraków	666 722 753	almaspei.pl
Pomorskie	Hospicyjna Opieka Perinatalna Fundacji Hospicyjnej im. ks. Eugeniusza Dutkiewicza SAC	Gdańsk	784 435 882	hospicjum.info
Śląskie	Śląskie Hospicjum Perinatalne HoPe	Katowice	691 486 747	hope.katowice.pl
Wielkopolskie	Wielkopolskie Hospicjum Perinatalne „Razem”	Poznań	666 055 475	hospicjumrazem.pl
Zachodniopomorskie	Hospicjum Perinatalne JESTEM	Szczecin	665 006 444	hospicjumjestem.pl
Zachodniopomorskie	Fundacja Zachodniopomorskie Hospicjum dla Dzieci i Dorosłych – opieka perinatalna	Szczecin	91 486 93 30	zhdd.pl

Fot. Fundacja Donum Vitae

S. Ewa Jędrzejak SMCB, prezes Fundacji Evangelium Vitae we Wrocławiu, została uhonorowana Medalem Świętej Jadwigi Śląskiej za ochronę życia i godności człowieka oraz kierowanie Fundacją. Evangelium Vitae jest organizacją członkowską Polskiej Federacji Ruchów Obrony Życia. Federacja Życia z wielką radością gratuluje s. Ewie wyróżnienia i dziękuje za lata konkretnej służby kobietom, dzieciom i rodzinom.

Medale wręczył metropolita wrocławski abp Józef Kupny. Wyróżnienie ustanowiono dla upamiętnienia 750. rocznicy kanonizacji św. Jadwigi Śląskiej i jest ono przyznawane za szczególne zasługi w dziele budowania Królestwa Bożego w archidiecezji wrocławskiej. W przypadku s. Ewy wprost wskazano ochronę życia i godności człowieka oraz jej kierowanie Fundacją Evangelium Vitae.

– To dla nas bardzo miłe zaskoczenie i nie ukrywamy, że także duże wyróżnienie. Nie chodzi tylko o medal, ale też o to, że mogłyśmy z księdzem arcybiskupem porozmawiać o naszych troskach i radościach, podzielić się różnymi historiami – mówiła s. Ewa Jędrzejak SMCB po spotkaniu z metropolitą wrocławskim.

Dwadzieścia lat konkretnej troski o życie

Wyróżnienie przypada w szczególnym momencie. Fundacja Evangelium Vitae obchodzi w tym roku 20-lecie działalności – została powołana w 2006 roku. Przez te dwie dekady wokół Fundacji powstał rozbudowany system pomocy obejmujący m.in. Poradnię Rodzinną, Bank Niemowlaka, Wrocławską Szkołę Rodzenia, Centrum Troski o Płodność, wsparcie psychiczne, pomoc rodzicom po stracie, hospicjum perinatalne, Okno Życia, warsztaty i działania skierowane do seniorów.

Za tym wyliczeniem kryją się przede wszystkim konkretni ludzie. Fundacja pomaga kobietom i rodzinom nie tylko w chwilach kryzysu, ale także wtedy, gdy potrzebne jest długofalowe towarzyszenie, specjalistyczna porada, wsparcie psychologiczne czy zwyczajna obecność drugiego człowieka.

„Każda kobieta, która się do nas zgłosi, otrzyma potrzebną pomoc”

W niedawnym wywiadzie opublikowanym przez Federację s. Ewa Jędrzejak SMCB tak definiowała sposób działania Evangelium Vitae: „Każda kobieta, która się do nas zgłosi, otrzyma potrzebną pomoc”. To zdanie dobrze oddaje filozofię Fundacji: nie zaczynać od oceny człowieka, lecz od pytania, czego potrzebuje i jak można mu realnie pomóc.

Fundacja współpracuje z szerokim zespołem specjalistów i wolontariuszy. Pomoc może oznaczać wyprawkę dla dziecka, wsparcie psychologiczne, poradę rodzinną, pomoc prawną czy medyczną, a czasem wsparcie przy znalezieniu mieszkania albo rozwiązaniu bardzo konkretnego problemu życiowego.

Jedna z historii opowiedzianych przez s. Ewę szczególnie dobrze pokazuje ten sposób działania. Do Fundacji zgłosiła się kobieta, która chciała dowiedzieć się, jak pozostawić dziecko w Oknie Życia. Zamiast ograniczyć się do przekazania instrukcji, s. Ewa zaprosiła ją na spotkanie. Okazało się, że kobieta znalazła się w bardzo trudnej sytuacji materialnej i życiowej. Otrzymała potrzebną pomoc, między innymi prawną i medyczną, a przede wszystkim przekonanie, że nie będzie musiała radzić sobie sama. Ostatecznie zdecydowała się wychowywać swoje dziecko. Po jego narodzinach wróciła, żeby podziękować za otrzymane wsparcie.

To właśnie w takich historiach najpełniej widać sens działalności pro-life: nie tylko mówić o wartości życia, ale tworzyć realne warunki, w których kobieta w kryzysie może zobaczyć, że istnieje pomoc, rozwiązanie i ktoś, kto będzie przy niej.

Pro-life oznacza także: jestem przy Tobie

– Bardzo serdecznie gratuluję s. Ewie tego wyróżnienia. Evangelium Vitae pokazuje, czym chcemy, aby był polski ruch pro-life: jednoznaczną obroną każdego ludzkiego życia połączoną z konkretną, profesjonalną i pełną szacunku pomocą. Kobieta w kryzysie nie potrzebuje osądu. Potrzebuje człowieka, który powie: jestem przy Tobie, spróbujemy razem znaleźć rozwiązanie. S. Ewa i cały zespół Fundacji robią to od lat i bardzo się cieszę, że ta praca została dostrzeżona – mówi Jakub Bałtroszewicz, prezes Polskiej Federacji Ruchów Obrony Życia.

To również ważne świadectwo tego, jak szeroko może być rozumiana ochrona życia. W działalności Evangelium Vitae spotykają się troska o dziecko przed narodzeniem, wsparcie kobiety w ciąży, pomoc rodzinie, troska o płodność, opieka nad rodzicami przeżywającymi stratę oraz towarzyszenie człowiekowi na różnych etapach życia.

Fundacja jest także jednym z inicjatorów wrocławskiego Festiwalu dla Życia i Rodziny. W jego ramach Marsz dla Życia i Rodziny łączy się ze „Strefą Dobra” – przestrzenią, w której organizacje pomocowe mogą pokazać mieszkańcom Wrocławia, gdzie i w jaki sposób można uzyskać konkretne wsparcie.

Medal Świętej Jadwigi Śląskiej dla s. Ewy Jędrzejak SMCB jest więc wyróżnieniem dla osoby, ale także dla dzieła tworzonego od dwudziestu lat przez całe środowisko Evangelium Vitae – przez siostry, specjalistów, wolontariuszy, darczyńców i wszystkich tych, którzy sprawiają, że deklaracja „jesteśmy za życiem” zamienia się w konkretną pomoc.

Siostro Ewo, całemu zespołowi Fundacji Evangelium Vitae – serdecznie gratulujemy!

---

Zobacz cały wywiad:

Prezes Fundacji Evangelium Vitae: każda kobieta, która się do nas zgłosi otrzyma potrzebną pomoc

Fot. Archidiecezja Wrocławska

„Skażenie”, „obciążenie wirusowe”, „przewlekła infekcja” i „dekontaminacja Europy” – takim językiem posługuje się raport przedstawiony 12 października w Parlamencie Europejskim. Wśród organizacji wymienionych w dokumencie znalazły się Polska Federacja Ruchów Obrony Życia oraz europejska Federacja ONE OF US. Federacja Życia skierowała oficjalny protest do przewodniczącej Parlamentu Europejskiego Roberty Metsoli.

Raport The Hate Review, przygotowany przez brukselską organizację Forbidden Colours, obejmuje 47 krajów i ponad 700 organizacji, sieci oraz osób. Prezentację w Parlamencie Europejskim gościł luksemburski europoseł Marc Angel z grupy Socjalistów i Demokratów (S&D). Dokument łączy w jednej kategorii „ruchu antygenderowego” bardzo różne środowiska, także te, które pokojowo zabiegają o ochronę życia przed narodzeniem.

„Skażenie” jako metoda opisu organizacji społecznych

Słowo contamination („skażenie”) i jego odmiany pojawiają się w raporcie blisko 150 razy. Nie jest to luźna metafora: autorzy uczynili ze „skażenia” podstawowy wskaźnik obecności badanego ruchu w społeczeństwach. Porównują ją do viral load („obciążenia wirusowego”), a trwałość ruchu do chronic infection („przewlekłej infekcji”). Na stronie wydawcy czytamy, że cała Europa jest już „skażona” ruchem antygenderowym. Zakończenie raportu wskazuje „dekontaminację Europy” i stopniowy demontaż aktorów ruchu, ich mobilizacji oraz narracji jako długoterminowy cel.

– To język skandaliczny. Nie jesteśmy żadną infekcją ani skażeniem Europy. Jesteśmy jej obywatelami. Obrona życia dziecka przed narodzeniem nie jest chorobą, którą trzeba usunąć ze społeczeństwa – mówi Jakub Bałtroszewicz, prezes Polskiej Federacji Ruchów Obrony Życia i Fundacji JEDEN Z NAS.

Europa zna ten język z historii

Europa zna historię posługiwania się obrazami choroby, pasożyta, zarazy i biologicznego zagrożenia do piętnowania ludzi oraz całych grup społecznych. United States Holocaust Memorial Museum przypomina, że nazistowska propaganda przedstawiała Żydów jako zagrożenie dla „zdrowia” społeczeństwa, a nawet jako nosicieli chorób i pasożyty. Taki język służył usprawiedliwianiu wykluczenia i przemocy.

– Nie utożsamiam autorów dzisiejszego raportu ze sprawcami zbrodni XX wieku. Przypominam jednak ostrzeżenie, którego Europa nigdy nie powinna zapomnieć: język infekcji, skażenia i oczyszczania społeczeństwa nie jest niewinny. Nie ma zgody na odczłowieczanie przeciwnika – podkreśla Jakub Bałtroszewicz.

Polska: obrona życia jako przeszkoda dla liberalizacji aborcji

W rozdziale o Polsce autorzy przedstawiają wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2020 roku jako jeden z najważniejszych rezultatów działalności środowisk pro-life. Podkreślają, że zmiana rządu w 2023 roku nie doprowadziła do liberalizacji prawa aborcyjnego, a prezydenckie weto i siła organizacji konserwatywnych utrudniają dalsze zmiany.

Federacja Życia została wskazana jako podmiot koordynujący polskie środowiska pro-life; europejska ONE OF US pojawia się jako sieć organizacji sprzeciwiających się aborcji i badaniom nad ludzkimi embrionami. W opisach obu federacji nie wskazano czynów przemocy ani nawoływania do nienawiści. Polska nazwa organizacji została zapisana prawidłowo, ale jej angielskie tłumaczenie jest błędne. Właściwa nazwa brzmi Polish Federation of Pro-Life Movements.

– Raport nie wskazuje, by nasza Federacja kogokolwiek prześladowała czy nawoływała do przemocy. Wystarczy, że bronimy życia, aby znaleźć się w katalogu organizacji opisywanych językiem „skażenia”. To niedopuszczalne – zaznacza prezes Federacji Życia.

Oficjalny protest do władz Parlamentu Europejskiego

Polska Federacja Ruchów Obrony Życia skierowała pismo do Roberty Metsoli, przekazując je także europosłowi Marcowi Angelowi i kierownictwu S&D. Domaga się publicznego zdystansowania Parlamentu od stygmatyzującego języka raportu, wyjaśnienia zasad organizacji wydarzenia, możliwości przedstawienia stanowiska na porównywalnym forum oraz pisemnej odpowiedzi. Samo zorganizowanie prezentacji nie oznacza, że Parlament przyjął raport jako własne stanowisko. Podobną interwencję 12 października ogłosiła czeska Aliance pro rodinu.

– Nie żądamy zakazu publikacji ani immunitetu od krytyki. Żądamy równego szacunku i prawa do odpowiedzi. Parlament Europejski musi usłyszeć także głos tych, których nazwano elementem „skażonej” Europy – mówi Jakub Bałtroszewicz.

Europa nie potrzebuje „dekontaminacji” swoich obywateli

Raport, który deklaruje walkę z nienawiścią, sam sięga po metafory zakażenia i oczyszczania. Demokratyczny spór o aborcję może być ostry. Nie może jednak opierać się na przedstawianiu legalnych organizacji obywatelskich jako biologicznego zagrożenia.

– Federacja Życia będzie nadal łączyć i mobilizować obrońców życia. Nie damy się wypchnąć poza europejską debatę. Godność człowieka nie zależy od jego poglądów, wieku, stanu zdrowia ani etapu rozwoju. Każde życie zasługuje na ochronę – podsumowuje Jakub Bałtroszewicz.

---

Pismo do przewodniczącej Parlamentu Europejskiego Roberty Metsoli w tłumaczeniu na język polski

---

10 października, w Światowym Dniu Zdrowia Psychicznego, Polska Federacja Ruchów Obrony Życia zwraca szczególną uwagę na dzieci i młodych ludzi doświadczających kryzysów zdrowia psychicznego. Ochrona życia oznacza także obecność przy człowieku wtedy, gdy cierpienie, samotność czy bezradność sprawiają, że sam przestaje dostrzegać, jak ważne jest jego życie.

Czasami wołanie o pomoc jest bardzo ciche. Może nim być nagła zmiana zachowania, wycofanie, samookaleczenie czy zdanie wypowiedziane pozornie mimochodem: „mam już wszystkiego dość”. Dziecko nie zawsze potrafi powiedzieć wprost, że nie daje sobie rady.

Skala problemu pokazuje jednak, że sama uważność nie wystarczy.

Według danych Komendy Głównej Policji w 2025 roku wśród dzieci i młodzieży odnotowano w Polsce 1925 prób samobójczych oraz 161 śmierci samobójczych osób młodych. W grupie dzieci w wieku od 7 do 12 lat zarejestrowano 83 próby samobójcze i 5 śmierci.

Za każdą z tych liczb stoi konkretne dziecko, konkretna rodzina i historia, której często nie da się już cofnąć.

Dane za 2025 rok pokazują jednocześnie, że liczba rejestrowanych prób samobójczych wśród osób młodych spadła, ale liczba śmierci samobójczych wzrosła. To przypomnienie, że w najpoważniejszych kryzysach pomoc wciąż może przychodzić za późno.

– Jeżeli naprawdę wierzymy, że każde życie jest ważne, musimy być przy młodym człowieku także wtedy, gdy on sam przestaje w to wierzyć. Każde dziecko musi wiedzieć, że jego życie jest ważne. Ale za tymi słowami musi stać rzeczywista możliwość uzyskania pomocy, zanim dojdzie do tragedii – mówi Jakub Bałtroszewicz, prezes Polskiej Federacji Ruchów Obrony Życia.

Dla Federacji zapobieganie samobójstwom dzieci i młodzieży jest jednym z podstawowych wymiarów ochrony ludzkiego życia. Dlatego potrzebujemy zarówno społecznej wrażliwości, jak i konsekwentnych działań państwa oraz instytucji odpowiedzialnych za zdrowie i bezpieczeństwo dzieci.

Dziecko w kryzysie zdrowia psychicznego powinno mieć realny dostęp do profesjonalnej pomocy możliwie blisko miejsca zamieszkania. Rodzic musi wiedzieć, gdzie szybko zwrócić się po wsparcie, a nauczyciele i osoby pracujące z dziećmi powinny umieć rozpoznawać sytuacje wymagające natychmiastowej reakcji.

Polska Federacja Ruchów Obrony Życia apeluje, aby ochrona zdrowia psychicznego oraz zapobieganie zachowaniom samobójczym dzieci i młodzieży były traktowane jako integralna część polityki ochrony życia.

Kryzysy zdrowia psychicznego mają różne przyczyny. Mogą wiązać się z relacjami rodzinnymi i rówieśniczymi, samotnością, przemocą, presją czy funkcjonowaniem w świecie cyfrowym. Dlatego potrzebna jest współpraca rodziny, szkoły, ochrony zdrowia, państwa i organizacji społecznych.

Pierwszym krokiem pozostaje jednak często rzecz najprostsza: zauważyć, zapytać, wysłuchać i nie zbagatelizować.

W Światowym Dniu Zdrowia Psychicznego chcemy powiedzieć każdemu dziecku i młodemu człowiekowi przeżywającemu trudny czas:

Twoje życie jest ważne.

Nawet jeśli dzisiaj trudno ci w to uwierzyć. Proszenie o pomoc nie jest słabością, a kryzys nie musi być przeżywany samotnie.

Pomoc jest dostępna przez całą dobę:

116 111 – Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży

800 12 12 12 – Dziecięcy Telefon Zaufania Rzecznika Praw Dziecka

Każde dziecko musi wiedzieć, że jego życie jest ważne. A naszym obowiązkiem jest zrobić wszystko, aby za tymi słowami stała rzeczywista pomoc, kiedy jest potrzebna najbardziej.

– Polska Federacja Ruchów Obrony Życia będzie łączyć i mobilizować nie tylko środowiska pro-life, ale wszystkich ludzi, dla których ważne jest dobro dziecka i jego matki, aby wspólnie stanąć w obronie każdego ludzkiego życia – Jakub Bałtroszewicz, Prezes Polskiej Federacji Ruchów Obrony Życia skomentował przyjęcie przez Sejmową Komisję Nadzwyczajną dwóch projektów dotyczących aborcji. 

Polska Federacja Ruchów Obrony Życia, która wczoraj protestowała przeciwko nagłemu wznowieniu prac Komisji, informuje o dalszym przebiegu sprawy. Pierwszy z projektów, dotyczący zmian w Kodeksie karnym (druk nr 611), przewiduje częściową dekryminalizację aborcji dokonywanej za zgodą kobiety z naruszeniem przepisów ustawy oraz dekryminalizację pomocy w samodzielnej aborcji. Za pozytywnym zaopiniowaniem projektu głosowało 16 posłów, 5 było przeciw, nikt się nie wstrzymał.

Drugi projekt (druk nr 223) przewiduje ponowne dopuszczenie aborcji w przypadku dużego prawdopodobieństwa ciężkiego i nieodwracalnego upośledzenia albo nieuleczalnej choroby dziecka przed narodzeniem. Za projektem głosowało 15 posłów, 5 było przeciw, nikt się nie wstrzymał.

Ten drugi projekt ma szczególne znaczenie. Jego celem jest odwrócenie skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 22 października 2020 r., w którym tzw. przesłanka embriopatologiczna została uznana za niezgodną z art. 38 w związku z art. 30 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.

Kierunek tych zmian pozostaje również zbieżny z działaniami organów Rady Europy związanymi z wykonywaniem wyroków Europejskiego Trybunału Praw Człowieka dotyczących dostępu do legalnej aborcji w Polsce, w tym sprawy M.L. przeciwko Polsce, odnoszącej się do skutków orzeczenia TK z 2020 r.

Pełnomocniczka rządu ds. równości Katarzyna Kotula zapowiedziała, że podczas następnego posiedzenia Sejmu mają odbyć się drugie i trzecie czytania obu projektów oraz głosowania. Posiedzenie zaplanowano na 20–23 października, a 22 października przypada szósta rocznica wyroku TK. Kotula mówiła również o zamiarze symbolicznego odwrócenia tego orzeczenia, które określiła jako „haniebne”.

– Można próbować odwrócić wyrok Trybunału, ale nie można odwrócić podstawowej prawdy: chore dziecko ma dokładnie takie samo prawo do życia jak dziecko zdrowe. Nie pozwolimy, by Polska wróciła do prawa, które odbiera ochronę życia dzieciom tylko dlatego, że mogą urodzić się chore lub z niepełnosprawnością. Polska Federacja Ruchów Obrony Życia będzie łączyć i mobilizować nie tylko środowiska pro-life, ale wszystkich ludzi, dla których ważne jest dobro dziecka i jego matki, aby wspólnie stanąć w obronie każdego ludzkiego życia – podkreśla Jakub Bałtroszewicz, Prezes Polskiej Federacji Ruchów Obrony Życia.

Polska Federacja Ruchów Obrony Życia publikuje stanowisko w ramach kampanii „Dzieciństwo bez Przemocy”. Przypomina, że ochrona dziecka zaczyna się od ochrony jego życia przed narodzeniem, ale nie może się na niej kończyć. Szczególną uwagę zwraca na dzieci wikłane w konflikty między rodzicami i potrzebę odbudowy kultury odpowiedzialnego macierzyństwa i ojcostwa.

Federacja Życia włączyła się w tegoroczną kampanię, zachęcona apelem przewodniczącego Konferencji Episkopatu Polski abp. Tadeusza Wojdy SAC oraz abp. Wojciecha Polaka, Prymasa Polski i Delegata KEP ds. Ochrony Dzieci i Młodzieży.

Nie oznacza to wycofania zastrzeżeń formułowanych wobec poprzedniej edycji kampanii, przede wszystkim dotyczących pomijania dzieci w prenatalnej fazie życia.

– Aborcja jest najbardziej radykalną formą przemocy wobec dziecka, ponieważ odbiera mu życie. Dziecko przed urodzeniem jest tym samym człowiekiem, który po narodzeniu będzie potrzebował ramion matki, obecności ojca, bezpiecznego domu i pewności, że jest kochany – mówi Jakub Bałtroszewicz, prezes Polskiej Federacji Ruchów Obrony Życia.

Pro-life nie kończy się wraz z narodzeniem

Federacja podkreśla, że konsekwentna postawa pro-life oznacza odpowiedzialność za dziecko również po narodzeniu.

Przemoc nie zawsze pozostawia widoczne ślady. Jej skutkiem mogą być lęk, poczucie winy i rozdarcie pomiędzy dwojgiem najbliższych ludzi. Dziecko nie powinno być kartą przetargową w sporze dorosłych, zmuszane do wyboru pomiędzy mamą i tatą ani stawiane w sytuacji, w której okazując miłość jednemu rodzicowi, czuje, że zdradza drugiego.

Rozpoczęta wiele lat temu kampania „Jestem mamy i taty” przypominała o konsekwencjach destrukcyjnych zachowań dorosłych podczas rozwodu.

– Dla dziecka mama i tata nie są dwiema stronami sporu. Są jego rodziną i pierwszym doświadczeniem bezpieczeństwa. Dorośli mają obowiązek chronić dziecko przed własnym konfliktem, nawet wtedy, gdy sami nie potrafią już uratować swojej relacji – podkreśla Jakub Bałtroszewicz.

Pomoc dziecku zaczyna się od wsparcia rodziny

Federacja wskazuje, że samo reagowanie na skutki kryzysu dziecka nie wystarczy. Potrzebna jest także profilaktyka i wsparcie środowiska, w którym ono wzrasta.

– Potrzebujemy odbudowy kultury odpowiedzialnego macierzyństwa i ojcostwa, przygotowania młodych ludzi do tworzenia trwałych relacji, pomocy małżeństwom i rodzinom przeżywającym kryzysy oraz łatwo dostępnego poradnictwa rodzinnego, mediacji i terapii rodzinnej. Pomoc psychologiczna udzielana dziecku powinna – wszędzie tam, gdzie służy to jego dobru i bezpieczeństwu – obejmować również jego najbliższych – mówi Magdalena Bartoszewicz, członek Zarządu Polskiej Federacji Ruchów Obrony Życia, reprezentująca Stowarzyszenie Pomocy Bliźniemu im. Brata Krystyna.

– Dziecka nie można rozpatrywać w oderwaniu od jego więzi. Jego zdrowie psychiczne kształtuje się przede wszystkim w doświadczeniu miłości, bezpieczeństwa, przynależności, obecności i odpowiedzialności dorosłych. Dlatego profilaktyka kryzysów psychicznych dzieci i młodzieży powinna zaczynać się nie dopiero w gabinecie specjalisty, ale znacznie wcześniej – w rodzinie i od wsparcia rodziny – dodaje Magdalena Bartoszewicz.

„Miłość pierwszym językiem w naszej rodzinie”

Federacja przypomina, że rodzina od zawsze jest podstawową komórką społeczną, a w chrześcijańskim rozumieniu jest wspólnotą życia i miłości.

Dlatego szczególne znaczenie mają dla niej słowa modlitwy towarzyszącej zachęcie biskupów do udziału w kampanii: „niech […] miłość będzie pierwszym językiem w naszej rodzinie”.

– Dziecko potrzebuje kochającej mamy, kochającego taty i domu, w którym wie, że jest bezpieczne. Najlepszą profilaktyką wielu dramatów dzieci jest rodzina, w której miłość, odpowiedzialność i wzajemny szacunek są rzeczywistością, a nie tylko deklaracją – mówi prezes Federacji.

Federacja zaznacza jednocześnie, że nie oznacza to utrzymywania wspólnego życia rodziców za wszelką cenę. Tam, gdzie występuje rzeczywista przemoc, konieczna jest ochrona osoby krzywdzonej i dziecka. Konflikt dorosłych nie może jednak prowadzić do niszczenia więzi dziecka z drugim rodzicem.

Własny głos w kampanii

Decyzja o włączeniu się w kampanię nie dla wszystkich środowisk katolickich i pro-life była oczywista. Federacja sama wcześniej krytycznie oceniała część jej przekazu. Tegoroczna zachęta biskupów była jednak impulsem, aby wejść w tę przestrzeń bez rezygnacji z własnej tożsamości.

– Chcemy wnieść do tej kampanii to, co jest szczególnie ważne dla środowiska pro-life: prawdę, że dziecko wymaga ochrony od początku życia oraz że po narodzeniu potrzebuje miłości, bezpiecznych więzi i rodziny. Obecność ma sens właśnie wtedy, gdy możemy powiedzieć także to, czego bez naszego udziału mogłoby zabraknąć – podsumowuje Jakub Bałtroszewicz.

Stanowisko Federacji kończy się słowami: „Dziecko potrzebuje życia. Potrzebuje miłości mamy i taty. Potrzebuje domu, w którym miłość naprawdę jest pierwszym językiem. I nigdy nie powinno płacić za konflikt dorosłych. Polska Federacja Ruchów Obrony Życia jest zawsze po stronie dziecka – i przed narodzeniem, i po narodzeniu”.

---

Stanowisko Polskiej Federacji Ruchów Obrony Życia w związku z kampanią „Dzieciństwo bez Przemocy” w formacie PDF

---

Polska Federacja Ruchów Obrony Życia stanowczo protestuje przeciwko nagłemu zwołaniu posiedzenia sejmowej Komisji Nadzwyczajnej, która ma ponownie zająć się projektami dotyczącymi aborcji.

O pracach nad ustawami dotyczącymi życia dzieci przed urodzeniem organizacje społeczne dowiadują się z mediów zaledwie kilkanaście godzin wcześniej. Taki tryb faktycznie uniemożliwia stronie społecznej przygotowanie stanowiska, udział ekspertów i rzeczywiste uczestnictwo w debacie. To jest niedopuszczalne.

Federacja od ponad trzydziestu lat reprezentuje środowiska broniące życia i jest głosem tych, którzy sami nie mogą upomnieć się o swoje prawa – dzieci nienarodzonych. Nie ma naszej zgody na prowadzenie prac w sposób, który ten głos faktycznie usuwa z debaty parlamentarnej.

Jeszcze poważniejsze są informacje o politycznym tle nagłego przyspieszenia prac. Jeżeli sprawa aborcji staje się elementem presji dotyczącej trwałości politycznego porozumienia czy układu sił w koalicji, Federacja mówi jasno: życiem dzieci nie wolno kupczyć.

Władza, stanowiska i polityczne kompromisy mogą być przedmiotem negocjacji. Prawo do życia najbardziej bezbronnych – nie.

Polska Federacja Ruchów Obrony Życia zwraca się do wszystkich ludzi dobrej woli, organizacji pomagających kobietom, wspierających rodziny, chroniących dzieci i działających społecznie o jednoznaczny sprzeciw wobec takiego sposobu procedowania.

Nie chodzi tylko o spór o aborcję. Chodzi także o granice, których państwo nie powinno przekraczać. Życie dziecka nie może być ceną politycznego porozumienia.

---

Stanowisko PFROŻ w formacie PDF

---

Polska Federacja Ruchów Obrony Życia zwróciła się do Prezydenta RP Karola Nawrockiego z propozycją podjęcia przez Radę Rodziny i Demografii prac nad pięcioma obszarami dotyczącymi ochrony życia, wsparcia rodzin oraz stanowiska Polski wobec procesów zachodzących w Unii Europejskiej i instytucjach międzynarodowych. Federacja Życia chce, aby ważne słowa wypowiedziane przez Prezydenta na forum ONZ znalazły konkretne rozwinięcie w pracy instytucji państwa.

Punktem wyjścia jest wystąpienie Prezydenta RP z 23 września podczas debaty generalnej 81. sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ. Karol Nawrocki przedstawił kryzys demograficzny jako wyzwanie cywilizacyjne. Mówił o starzeniu się społeczeństw, spadającej dzietności i erozji więzi społecznych. Podkreślił też, że odpowiedzią nie mogą być wyłącznie instrumenty ekonomiczne, wskazując na potrzebę ochrony rodziny, odbudowy więzi oraz społecznego znaczenia macierzyństwa, ojcostwa i rodzicielstwa.

Szczególnie mocno wybrzmiały słowa:

„Zróbmy wszystko, aby poprzez kulturę i mass media promowane było rodzenie się dzieci, a nie ich abortowanie”.

Federacja Życia już bezpośrednio po wystąpieniu podkreślała, że był to ważny głos w obronie życia i przypomnienie, że nie można budować przyszłości społeczeństw poprzez odbieranie życia dzieciom przed urodzeniem. Jednocześnie wskazywała, że ochrona życia musi iść w parze z realną pomocą kobietom w ciąży oraz rodzinom – także po urodzeniu dziecka, zwłaszcza w sytuacji jego choroby lub niepełnosprawności.

Dziś Federacja proponuje następny krok.

– Te słowa były ważne właśnie dlatego, że padły z mównicy ONZ i połączyły kryzys demograficzny z rodziną, rodzicielstwem i ochroną życia. Nie chcemy jednak zatrzymać się na podziękowaniu i komentarzu. Po ważnej diagnozie powinien przyjść czas na konkret. Dlatego proponujemy, aby wskazane problemy zostały poważnie przepracowane przez Radę Rodziny i Demografii i przełożone na rekomendacje dla Prezydenta oraz polskiej polityki państwa – mówi Jakub Bałtroszewicz, prezes Polskiej Federacji Ruchów Obrony Życia.

Pięć obszarów wymagających pracy

Federacja Życia proponuje podjęcie przez Radę Rodziny i Demografii prac dotyczących pięciu powiązanych zagadnień:

1. uznania ochrony życia człowieka od poczęcia oraz działań sprzyjających urodzeniu dziecka za integralny element długofalowej strategii demograficznej państwa;

2. wzmocnienia systemu pomocy kobietom w ciąży i rodzinom także po urodzeniu dziecka, zwłaszcza w przypadku trudnej diagnozy prenatalnej, choroby lub niepełnosprawności dziecka;

3. roli kultury, mediów i edukacji w odbudowie szacunku dla macierzyństwa, ojcostwa, rodzicielstwa i przyjmowania nowego życia;

4. stanowiska Polski wobec prób wykorzystywania środków Unii Europejskiej do finansowania lub ułatwiania dostępu do aborcji poza państwem zamieszkania;

5. stanowiska Polski wobec przedstawiania aborcji jako „opieki zdrowotnej”, świadczenia zdrowotnego lub prawa człowieka w dokumentach Unii Europejskiej, ONZ, Rady Europy i innych instytucji międzynarodowych.

Federacja podkreśla, że ochrona życia nie wyczerpuje całej złożoności polityki demograficznej. Nie można jednak mówić o przyszłości społeczeństwa, pomijając stosunek państwa do życia dzieci przed urodzeniem ani oddzielając tego zagadnienia od rzeczywistego wsparcia kobiet i rodzin. Taka właśnie szersza perspektywa była obecna również w wystąpieniu Prezydenta RP.

Perspektywa szersza niż krajowa

Federacja Życia patrzy na te zagadnienia nie tylko z perspektywy krajowej. Polska Federacja Ruchów Obrony Życia jest członkiem Federacji Katolickich Stowarzyszeń Rodzin w Europie (FAFCE) oraz Europejskiej Federacji dla Życia i Godności Człowieka ONE OF US, a także uczestniczy w koalicji Civil Society for the Geneva Consensus Declaration.

Międzynarodowy wymiar tej działalności wzmacnia również Fundacja JEDEN Z NAS – organizacja członkowska Federacji Życia i polski członek założyciel ONE OF US, od lat szczególnie aktywna na forum Unii Europejskiej.

Dzięki temu Federacja może patrzeć na polską politykę ochrony życia i rodziny w szerszym kontekście oraz wcześniej dostrzegać procesy europejskie i międzynarodowe, które z czasem mogą przekładać się na debatę, prawo i decyzje podejmowane w Polsce.

Europejski spór jest coraz bliżej Polski

Właśnie z tej szerszej perspektywy Federacja Życia zwraca szczególną uwagę na dwa ostatnie spośród pięciu proponowanych obszarów.

W instytucjach europejskich i międzynarodowych coraz częściej podejmowane są próby przedstawiania aborcji jako elementu „opieki zdrowotnej”. Równolegle rozwija się debata nad wykorzystywaniem publicznych instrumentów finansowych w sposób ułatwiający dostęp do aborcji także poza państwem zamieszkania.

– W Europie zachodzi dziś bardzo poważny proces. Aborcję coraz częściej próbuje się wpisać w zwykłą „opiekę zdrowotną”, a środki publiczne mogą być wykorzystywane do zwiększania dostępu do niej także ponad granicami państw. Dla ruchu pro-life nie jest to abstrakcyjny spór o słowa. Za zmianą języka mogą iść konkretne decyzje prawne, polityczne i finansowe dotyczące życia dzieci przed urodzeniem. Jeżeli europejskie pieniądze mają służyć ułatwianiu transgranicznego dostępu do aborcji – tego, co określamy jako turystykę aborcyjną – Polska powinna mieć przemyślane stanowisko. Ten spór już się rozpoczął. Dlatego Rada Rodziny i Demografii powinna dokładnie przeanalizować te procesy i przedstawić Prezydentowi RP konkretne rekomendacje dotyczące stanowiska i działań Polski – podkreśla Jakub Bałtroszewicz.

Zdaniem Federacji kwestie te nie mogą być traktowane jako odległa polityka europejska, niemająca związku z krajową debatą demograficzną. Państwo, które chce tworzyć warunki sprzyjające narodzinom, wspierać rodziny i odbudowywać społeczne znaczenie rodzicielstwa, powinno równocześnie świadomie kształtować swoje stanowisko wobec kierunku zmian zachodzących w instytucjach europejskich i międzynarodowych.

Od deklaracji do rekomendacji

Federacja Życia zwróciła się do Prezydenta o skierowanie przedstawionych zagadnień do Rady Rodziny i Demografii i objęcie ich uporządkowaną debatą oraz pracami rekomendacyjnymi.

Federacja deklaruje jednocześnie gotowość do podzielenia się w tych pracach doświadczeniem swoich organizacji członkowskich oraz wiedzą dotyczącą procesów krajowych, europejskich i międzynarodowych. W piśmie zapowiedziano możliwość przygotowania zwięzłego materiału roboczego, jeśli okaże się on użyteczny dla dalszych prac Rady. W razie potrzeby Federacja pozostaje także gotowa do konsultacji lub spotkania z Prezydentem RP bądź Radą.

– Nie chodzi o tworzenie kolejnego dokumentu dla samego dokumentu. Chodzi o to, żeby ważne słowa znalazły dalszy ciąg. Jeżeli Prezydent RP mówi na forum ONZ o rodzinie, rodzicielstwie, demografii i potrzebie promowania rodzenia się dzieci zamiast ich abortowania, warto wykorzystać istniejące instytucje państwa do poważnego przepracowania tych zagadnień. My ze swojej strony jesteśmy gotowi wnieść doświadczenie naszego środowiska tam, gdzie może ono być rzeczywiście pomocne – mówi prezes Federacji Życia.

Zdaniem Federacji właśnie taki proces byłby naturalnym rozwinięciem wystąpienia Prezydenta RP na forum ONZ: od ważnej diagnozy do poważnej debaty, a od debaty do konkretnych rekomendacji dla polityki państwa.

Francuski dziennik „Le Monde” opisał działania Stanów Zjednoczonych na rzecz ograniczenia finansowania aborcji w polityce zagranicznej jako „ofensywę przeciw prawu do aborcji”. W artykule pojawiają się także ostrzeżenia przed ograniczeniem dostępu do antykoncepcji oraz przed wzrostem liczby tzw. niebezpiecznych aborcji.

Problem w tym, że w jednym tekście połączono kilka różnych spraw, które nie są tym samym. Dotyczy to także Deklaracji Konsensusu Genewskiego (GCD), której zasady wspiera Fundacja JEDEN Z NAS wraz z organizacjami z wielu państw świata – wśród nich są także Polska Federacja Ruchów Obrony Życia i Klub Przyjaciół Ludzkiego Życia – Human Life International – Polska.

Co naprawdę mówi Deklaracja Konsensusu Genewskiego?

Przede wszystkim: nie zakazuje antykoncepcji. Nie sprzeciwia się również ochronie zdrowia kobiet. Przeciwnie — mówi o dostępie kobiet do opieki zdrowotnej, bezpieczeństwie ciąży i porodu, równych prawach kobiet, edukacji i ich udziale w życiu społecznym. Jest jednak jedna zasadnicza różnica między GCD a kierunkiem promowanym dziś przez część instytucji i organizacji międzynarodowych. Deklaracja nie uznaje aborcji za prawo człowieka.

Przypomina również, że nie istnieje międzynarodowy obowiązek finansowania ani ułatwiania aborcji, a decyzje dotyczące prawa aborcyjnego należą do poszczególnych państw. To właśnie wokół tego toczy się rzeczywisty spór. Można oczywiście uważać, że aborcja powinna być traktowana jako prawo człowieka. Można też popierać finansowanie jej z pieniędzy publicznych. Ale czym innym jest takie stanowisko, a czym innym przedstawianie sprzeciwu wobec aborcji jako sprzeciwu wobec zdrowia kobiet.

Czy Stany Zjednoczone ograniczają antykoncepcję?

„Le Monde” łączy politykę antyaborcyjną administracji amerykańskiej również z ryzykiem ograniczenia dostępu do antykoncepcji. Tu także potrzebna jest precyzja. Nowe zasady Protecting Life in Foreign Assistance rzeczywiście mocno rozszerzają ograniczenia dotyczące finansowania organizacji wykonujących lub promujących aborcję jako metodę planowania rodziny. Obejmują one dużą część amerykańskiej pomocy zagranicznej. Ale sama regulacja nie wprowadza zakazu finansowania antykoncepcji. Nie zakazuje również opieki nad kobietą w ciąży, leczenia powikłań po poronieniu ani pomocy w przypadkach ciąży pozamacicznej.

Istotą nowych zasad jest coś innego: pieniądze amerykańskich podatników nie mają być wykorzystywane przez organizacje do wykonywania lub promowania aborcji jako metody planowania rodziny. To można krytykować. Można analizować skutki takiej polityki dla organizacji prowadzących szerokie programy zdrowotne. Ale nie należy przedstawiać tego tak, jakby sprzeciw wobec finansowania aborcji był automatycznie sprzeciwem wobec antykoncepcji albo pomocy medycznej dla kobiet. To po prostu nie wynika z dokumentów.

A co z milionami „niebezpiecznych aborcji”?

„Le Monde” przywołuje również badania przewidujące, że ograniczenie amerykańskiej pomocy może doprowadzić do milionów dodatkowych nieplanowanych ciąż i od 12 do 16 milionów dodatkowych tzw. niebezpiecznych aborcji. Takie liczby robią ogromne wrażenie. Warto jednak sprawdzić, czego dokładnie dotyczą.

Autorzy badania opublikowanego w „The Lancet Global Health” modelowali skutki bardzo szerokiego ograniczenia amerykańskiej pomocy zdrowotnej. Analiza obejmowała nie tylko planowanie rodziny, ale również programy walki z HIV, gruźlicą oraz ochronę zdrowia matek i dzieci. Model zakładał przy tym bardzo daleko idący scenariusz: wycofanie finansowania bez pełnego zastąpienia go pieniędzmi z innych źródeł.

Badanie pokazuje więc przede wszystkim, że gwałtowne ograniczenie ogromnych programów zdrowotnych może prowadzić do poważnych konsekwencji. Nie dowodzi natomiast, że Deklaracja Konsensusu Genewskiego albo sama zasada niefinansowania aborcji powoduje miliony niebezpiecznych aborcji. To bardzo istotna różnica.

Gdzie kończy się informacja, a zaczyna interpretacja?

Artykuł „Le Monde” jest przykładem szerszego problemu. W europejskiej debacie coraz częściej przyjmuje się jako punkt wyjścia, że aborcja jest częścią praw człowieka i zwykłym świadczeniem zdrowotnym.

Jeśli zaakceptuje się takie założenie, każdy sprzeciw wobec aborcji można później łatwo opisać jako:

• ograniczanie praw kobiet,
• atak na zdrowie reprodukcyjne,
• albo działanie przeciwko prawom człowieka.

Tyle że właśnie to założenie jest przedmiotem sporu. Deklaracja Konsensusu Genewskiego przedstawia inną wizję: można bronić zdrowia i praw kobiet, nie uznając jednocześnie aborcji za prawo człowieka. Można domagać się dobrej opieki medycznej dla kobiet w ciąży, ochrony macierzyństwa, dostępu do leczenia i pomocy rodzinom, a równocześnie uważać, że dziecko przed narodzeniem także posiada godność i zasługuje na ochronę. Fundacja JEDEN Z NAS właśnie z tej perspektywy uczestniczy w międzynarodowej współpracy wokół Deklaracji Konsensusu Genewskiego.

To jest rzeczywisty spór

Nie chodzi więc przede wszystkim o antykoncepcję. Nie chodzi też o to, czy kobietom należy zapewniać dobrą opiekę zdrowotną. Spór dotyczy tego, czy aborcja ma być uznawana za prawo człowieka, które państwa i organizacje międzynarodowe powinny finansować i promować. Jedna strona odpowiada na to pytanie twierdząco. Deklaracja Konsensusu Genewskiego odpowiada inaczej: nie istnieje międzynarodowe prawo do aborcji, a państwa mają prawo prowadzić własną politykę chroniącą życie przed narodzeniem. Można z tym stanowiskiem dyskutować. Ale określanie go jako ataku na zdrowie kobiet albo praw człowieka nie jest już neutralnym opisem faktów. Jest określoną interpretacją ideologiczną tego sporu. A Fundacja JEDEN Z NAS będzie zwracać uwagę na tę różnicę szczególnie wtedy, gdy w debacie publicznej zaciera się granica pomiędzy informacją a polityczną interpretacją.