Przemysław Radzyński

Polska Federacja Ruchów Obrony Życia zwróciła się 21 września do Parlamentarnego Zespołu na rzecz Życia i Rodziny z prośbą o zlecenie porównawczej opinii prawnej dotyczącej sytuacji surogacji w Polsce. Do pisma Federacja dołącza dotychczasową korespondencję z Ministerstwem Zdrowia, wystąpienie do Rzecznika Praw Dziecka oraz dokumentację działań podjętych na forum Rady Praw Człowieka ONZ. To kolejny etap prowadzonej od kilku tygodni konsekwentnej interwencji, której celem jest nie tylko opisanie problemu, ale doprowadzenie do konkretnych działań państwa.

Federacja Życia chce, aby eksperci spojrzeli na polskie przepisy jako na jeden system i odpowiedzieli na pytanie, czy rzeczywiście chroni on kobietę i dziecko przed skutkami komercyjnego i transgranicznego rynku surogacyjnego.

W piśmie skierowanym do przewodniczącego Parlamentarnego Zespołu na rzecz Życia i Rodziny, posła Piotra Uścińskiego, Federacja prosi o zlecenie niezależnej, porównawczej opinii prawnej, najlepiej z wykorzystaniem możliwości eksperckich Kancelarii Sejmu. Jednocześnie zwraca się wprost o zwołanie posiedzenia Zespołu poświęconego problemowi surogacji, podczas którego mogłaby przedstawić zgromadzone materiały i dotychczasowe ustalenia oraz wspólnie z parlamentarzystami omówić możliwe dalsze działania.

— Doszliśmy do momentu, w którym nie wystarcza już pytanie, czy w Polsce istnieje jeden przepis zakazujący lub dopuszczający surogację. Trzeba zobaczyć cały system: prawo rodzinne, cywilne i karne, przepisy dotyczące leczenia niepłodności, wywozu komórek rozrodczych i zarodków, ochrony praw dziecka oraz uznawania skutków procedur przeprowadzanych za granicą. Chcemy wiedzieć, gdzie państwo rzeczywiście chroni kobietę i dziecko, a gdzie pozostają luki — mówi Jakub Bałtroszewicz, prezes Polskiej Federacji Ruchów Obrony Życia.

Obecne wystąpienie jest konsekwencją kilku wcześniejszych działań.

Pierwszym krokiem było skierowane 25 sierpnia pismo do Ministerstwa Zdrowia, w którym Federacja pytała m.in. o możliwość udziału polskich klinik i banków komórek rozrodczych w procedurach, które później mogą być kontynuowane poza granicami kraju.

Odpowiedź resortu z 8 września potwierdziła istotny fakt: obowiązujące przepisy pozwalają na wywóz z Polski komórek rozrodczych i zarodków do państw spoza Unii Europejskiej przez uprawnione podmioty. Nie dała jednak odpowiedzi na pytanie, czy państwo jest w stanie ustalić, jaki jest ostateczny cel ich wykorzystania i czy potrafi wykryć sytuację, w której procedura rozpoczęta w Polsce staje się częścią zagranicznego programu surogacyjnego.

Dlatego 10 września Federacja skierowała do Ministerstwa kolejne, znacznie bardziej szczegółowe wystąpienie, pytając już nie o ogólną interpretację prawa, lecz o praktykę nadzoru, dane dotyczące wywozu, mechanizmy identyfikowalności oraz możliwość ustalenia ewentualnych powiązań polskich podmiotów z zagranicznymi programami surogacyjnymi.

Następnym krokiem było wystąpienie 17 września do Rzecznika Praw Dziecka. Federacja przesunęła w nim punkt ciężkości z procedury na dziecko: jego podmiotowość, tożsamość, pochodzenie, zdrowie, więzi rodzinne i ochronę przed komercjalizacją.

Równolegle Polska Federacja Ruchów Obrony Życia i Fundacja JEDEN Z NAS poparły wspólne oświadczenie organizacji z różnych państw przygotowane w związku z 63. sesją Rady Praw Człowieka ONZ, wzywające do międzynarodowego moratorium na surogację we wszystkich jej formach jako pierwszego kroku w kierunku jej zniesienia.

Teraz Federacja chce wykonać następny krok: zebrać te wszystkie wątki w jednej rzetelnej analizie prawnej i stworzyć podstawę do ewentualnej pracy legislacyjnej.

Wśród zagadnień, które zdaniem Federacji powinny zostać objęte opinią, znajdują się m.in. status prawny surogacji w Polsce, skuteczność zawieranych umów, reklama i pośrednictwo, uznawanie skutków procedur zagranicznych, przemieszczanie komórek rozrodczych i zarodków, ochrona praw dziecka, zakres kompetencji ustawodawcy krajowego w świetle prawa Unii Europejskiej i prawa międzynarodowego oraz porównanie polskich regulacji z rozwiązaniami przyjętymi w innych państwach europejskich – zarówno należących, jak i nienależących do UE – w tym na Ukrainie.

Istotne jest również pytanie o to, jakie konkretne rozwiązania legislacyjne lub nadzorcze można byłoby w Polsce zastosować, aby uniemożliwić obchodzenie krajowych standardów przez rozdzielenie kolejnych etapów procedury pomiędzy kilka państw – oraz czy takie mechanizmy mogą być skuteczne w świetle regulacji unijnych i międzynarodowych.

Federacja podkreśla przy tym, że zwraca się właśnie do Parlamentarnego Zespołu na rzecz Życia i Rodziny nieprzypadkowo.

— Traktujemy Parlamentarny Zespół na rzecz Życia i Rodziny jako naszego naturalnego sojusznika. Wielokrotnie mogliśmy liczyć na jego zainteresowanie sprawami ochrony życia i rodziny oraz na gotowość do podejmowania tematów, które wymagają pracy parlamentarnej. Dlatego chcemy przekazać Zespołowi całą dokumentację tego, co do tej pory zrobiliśmy, i zaprosić go do kolejnego etapu. My możemy stawiać pytania, zbierać informacje i wskazywać problemy. Parlament ma narzędzia, aby przełożyć tę diagnozę na konkretne rozwiązania — podkreśla Bałtroszewicz.

Zdaniem Federacji właśnie teraz jest właściwy moment na przygotowanie takiej ekspertyzy. Nie po powstaniu rozbudowanego rynku i nie dopiero po pojawieniu się pierwszych poważnych sporów prawnych, ale wcześniej — kiedy możliwe jest jeszcze uporządkowanie systemu i zamknięcie luk, zanim zostaną wykorzystane w praktyce.

— Nie chcemy budować stanowiska na intuicji ani na jednym przepisie. Chcemy mieć przed sobą uczciwą, profesjonalną diagnozę i na jej podstawie powiedzieć państwu: tutaj ochrona działa, tutaj jest niewystarczająca, a tutaj potrzebna jest zmiana prawa. Będziemy czekać na odpowiedź Ministerstwa Zdrowia i Rzecznika Praw Dziecka, a równocześnie liczymy na podjęcie sprawy przez Parlamentarny Zespół. Liczymy nie tylko na przygotowanie ekspertyzy, ale również na osobne posiedzenie Zespołu poświęcone surogacji. Te działania się uzupełniają. Chcemy tę sprawę doprowadzić do końca — mówi prezes Federacji.

Federacja zwraca się więc również o zwołanie posiedzenia Zespołu poświęconego surogacji i deklaruje gotowość do przedstawienia podczas niego dotychczasowych materiałów oraz udziału w dyskusji nad zakresem dalszych działań.

— Czujemy się w obowiązku chronić zarówno kobiety, jak i dzieci. Kobieta nie jest narzędziem reprodukcji. Dziecko nie jest przedmiotem umowy. Dlatego nie zostawimy tej sprawy, dopóki nie będziemy mieli pewności, że polskie państwo posiada realne narzędzia ich ochrony — podsumowuje Jakub Bałtroszewicz.

---

Pismo do Parlamentarnego Zespołu na rzecz Życia i Rodziny w formacie PDF

---

Polska Federacja Ruchów Obrony Życia przekazała zgromadzone w ostatnich tygodniach materiały dotyczące surogacji kolejnym ważnym gremiom państwowym i kościelnym. Dokumentacja trafiła do Rady Zdrowia przy Prezydencie RP, Rady Rodziny i Demografii przy Prezydencie RP, a także do Przewodniczącego Rady KEP ds. Rodziny abp. Wiesława Śmigla oraz Sekretarza Generalnego Konferencji Episkopatu Polski bp. Marka Marczaka.

Do pism przewodnich Federacja dołącza komplet dotychczasowych materiałów: korespondencję z Ministerstwem Zdrowia, w tym odpowiedź resortu i pismo uzupełniające, wystąpienie do Rzecznika Praw Dziecka oraz tekst wspólnego oświadczenia dotyczącego surogacji, popartego przez PFROŻ i Fundację JEDEN Z NAS w związku z 63. sesją Rady Praw Człowieka ONZ.

Celem tego działania jest zwrócenie uwagi na potrzebę całościowego spojrzenia na problem surogacji. Nie jest to wyłącznie kwestia medyczna czy prawna. Dotyczy również praw dziecka, ochrony kobiet, rodzicielstwa, rodziny, demografii oraz odpowiedzialności państwa za skutki procedur realizowanych ponad granicami.

— Nie chcemy, żeby problem surogacji pozostał zamknięty w jednej szufladzie. Dotyczy zdrowia, praw dziecka, rodziny, prawa i odpowiedzialności państwa. Dlatego przekazujemy zgromadzone materiały kolejnym gremiom, które mogą pomóc w wypracowaniu poważnej, systemowej odpowiedzi — podkreśla Jakub Bałtroszewicz, prezes Polskiej Federacji Ruchów Obrony Życia.

Federacja Życia konsekwentnie rozwija działania w tej sprawie: od pytań kierowanych do Ministerstwa Zdrowia, przez interwencję dotyczącą praw dziecka, zaangażowanie na forum międzynarodowym i wystąpienie do Parlamentarnego Zespołu na rzecz Życia i Rodziny, po obecne przekazanie dokumentacji kolejnym gremiom eksperckim.

Naszym celem nie jest mnożenie wystąpień, lecz doprowadzenie do sytuacji, w której problem surogacji zostanie w Polsce rzetelnie przeanalizowany, a tam, gdzie okaże się to konieczne, zostaną podjęte konkretne działania chroniące kobietę i dziecko.

We wrześniu 2026 roku MaterCare International obchodzi wyjątkowy jubileusz – 30 lat działalności na rzecz matek i ich dzieci na całym świecie. Z tej okazji w dniach 7-11 września 2026 r. w Rzymie odbyła się międzynarodowa konferencja MaterCare International Rome Conference, której hasłem przewodnim było: „The Genius of Motherhood” – „Geniusz macierzyństwa”.

W czasie czterech dni konferencji jej uczestnicy wzięli udział w ośmiu sesjach skupionych wokół zagadnień medycznych i nauk o zdrowiu oraz związanych z nimi kwestii społecznych – m.in. leczenia niepłodności. Wykładowcy przyjechali m.in. z Kanady, Australii, Nowej Zelandii, Niemiec, Włoch, a także spore grono Polaków. Jednym z prelegentów był dr Szymon Grzelak – prezes Instytutu Profilaktyki Zintegrowanej, który badając kryzys demograficzny w Polsce wiąże jego przyczyny z brakami wychowawczymi Polaków. – Zwrócenie uwagi na aspiracje i wybory dotyczące zakładania swoich własnych rodzin u dzieci wychowywanych w sposób dysfunkcyjny pokazuje nie tylko jedną z głównych przyczyn kryzysu demograficznego, ale daje równocześnie nadzieję na wyjście z tego kryzysu – komentuje prof. Radosław Maksym, przewodniczący Rady Naukowej Fundacji MaterCare Poland, który brał udział w rzymskiej konferencji.

Swoimi doświadczeniami z prowadzenia ciąży w bliźnie po cięciu cesarskim dzieliła się dr Paulina Marcinek-Tyburska z Krakowa, której zespół ma najprawdopodobniej największe doświadczenie w tej materii w Europie. Dr Anna Stępniewska Włoszka polskiego pochodzenia z ośrodka leczenia endometriozy w Weronie prezentowała efekty innowacyjnego leczenia endometriozy i adenomiozy i ich wpływu na płodność pacjentek.

Prof. Angela Koeninger z Ratysbony przedstawiła nowtorskie metody leczenia rozejścia się blizny po cięciu cesarskim, w tym swoją autorską trójetapową metodę. Metoda została zwalidowana na ponad 1000 pacjentek i na ten moment daje najlepsze efekty ze wszystkich stosowanych.

Jak zauważa prof. Maksym, liczna reprezentacja polskiego środowiska medycznego i uznanie jej znaczącego wkładu w sukces konferencji, zaowocowała m.in. tym, że kolejna międzynarodowa konferencja MaterCare – pierwszy raz poza Rzymem – odbędzie się w 2028 roku w Krakowie.

Uczestnicy MaterCare International Rome Conference spotkali się też z papieżem Leonem XIV, który przyjął całą grupę po audiencji generalnej, a poszczególni uczestnicy konferencji otrzymali od niego prezenty.

Prof. Radosław Maksym przypomina, że fundacja MaterCare powstała w odpowiedzi na encyklikę Jana Pawła II Evangelium Vitae. Organizację założył Robert Walley – ginekolog położnik z Wielkiej Brytanii, który jako katolik nie mógł w swoim kraju praktykować zawodu w zgodzie z sumieniem i zmuszony był emigrować do Kanady.

MaterCare jest organizacją zrzeszającą, edukującą, formującą medyków zajmujących się medycyną okołoporodową. Drugim filarem jest działalność charytatywna. – Prof. Walley, gdy odwiedzał Nigerię, zobaczył olbrzymi problem, że matki są pozbawione najprostszej opieki medycznej, a przebycie ciąży i porodu wiąże się z realnym ryzykiem zagrożenia życia pacjentek. Uznał, że nie można tych kobiet w Afryce zostawić bez opieki. Dziś MaterCare pozyskuje środki by budować i wyposażać szpitale w Afryce. W tym momencie ufundowaliśmy, wyposażyliśmy i wspieramy szpitale w Ugandzie, Rwandzie, na Haiti, w Kenii i w Ghanie – mówi prof. Radosław Maksym. 

Fundacja MaterCare Poland jest członkiem Polskiej Federacji Ruchów Obrony Życia.

Polska Federacja Ruchów Obrony Życia 17 września skierowała do Rzecznika Praw Dziecka kolejną interwencję dotyczącą surogacji. Tym razem w centrum nie znajduje się organizator, klinika ani sama procedura medyczna, lecz dziecko: jego podmiotowość, prawo do tożsamości, więzi rodzinnych i ochrony przed komercjalizacją. To kolejny krok w serii działań Federacji Życia, która w ostatnich tygodniach konsekwentnie podejmuje temat surogacji wobec polskich instytucji i na forum międzynarodowym.

Pytanie, które Federacja stawia tym razem, jest zasadnicze: czy polski system rzeczywiście chroni dziecko przed sytuacją, w której jeszcze przed jego poczęciem ustala się warunki jego urodzenia, przekazania i dalszego losu?

W piśmie do Rzecznika Praw Dziecka Federacja podkreśla, że dyskusji o surogacji nie można sprowadzać wyłącznie do wolności dorosłych, technologii medycznych czy treści zawieranych umów. W centrum musi znaleźć się dziecko – jedyny uczestnik całego procesu, który nie ma żadnego wpływu na warunki swojego przyjścia na świat.

– Surogacja jest często przedstawiana jako problem dorosłych: kobiety, która zgadza się urodzić dziecko, i osób, które chcą zostać rodzicami. My pytamy przede wszystkim o tego, kto w tej debacie nie ma żadnego wpływu na warunki swojego przyjścia na świat – o dziecko – podkreśla Jakub Bałtroszewicz, prezes Polskiej Federacji Ruchów Obrony Życia.

Federacja pyta Rzecznika m.in. o ochronę podmiotowości dziecka, jego prawa do poznania własnego pochodzenia, ochronę zdrowia i życia, ryzyko komercjalizacji, znaczenie więzi z kobietą, która dziecko nosi i rodzi, a także o konsekwencje transgranicznych programów surogacyjnych.

Szczególnego znaczenia nabiera sytuacja, w której kolejne elementy procedury rozkładają się pomiędzy różne państwa: w jednym kraju powstaje umowa, w drugim wykorzystuje się materiał biologiczny, w trzecim kobieta przechodzi ciążę i rodzi dziecko, a następnie dziecko zostaje przekazane osobom, które od początku miały przejąć nad nim opiekę.

Interwencja u Rzecznika Praw Dziecka nie jest działaniem odosobnionym. W ostatnich tygodniach Federacja Życia konsekwentnie buduje całościowy obraz problemu i kieruje pytania tam, gdzie znajdują się poszczególne elementy odpowiedzialności państwa.

Najpierw Federacja skierowała pytania do Ministerstwa Zdrowia o możliwy udział polskich klinik oraz banków komórek rozrodczych i zarodków w procedurach, które mogą być następnie kontynuowane za granicą. W odpowiedzi resort potwierdził, że polskie prawo dopuszcza wywóz komórek rozrodczych i zarodków do państw spoza Unii Europejskiej. Nie odpowiedział jednak na kluczowe pytanie: czy państwo sprawdza ich ostateczne wykorzystanie i czy potrafi wykryć sytuację, w której stają się one elementem komercyjnego programu surogacyjnego realizowanego za granicą.

Dlatego Federacja skierowała do Ministerstwa Zdrowia kolejne, bardziej szczegółowe pytania dotyczące praktyki, kontroli, kierunków wywozu oraz możliwości śledzenia dalszego wykorzystania materiału biologicznego. Równolegle Federacja Życia i Fundacja JEDEN Z NAS poparły wspólne oświadczenie organizacji z różnych państw na forum Rady Praw Człowieka ONZ, wzywające do międzynarodowego moratorium na surogację jako pierwszego kroku w kierunku jej zniesienia.

Teraz kolejnym adresatem jest Rzecznik Praw Dziecka. Ta sekwencja działań pokazuje, że Federacja nie chce pozostawić surogacji w jednej szufladzie – ani wyłącznie medycznej, ani wyłącznie prawnej, ani wyłącznie międzynarodowej. Chodzi o sprawdzenie całego mechanizmu: od polskiej infrastruktury medycznej i nadzoru państwa, przez prawa dziecka, po transgraniczny rynek, który z natury przekracza kompetencje jednego kraju.

– Chcemy zobaczyć cały mechanizm, a nie jego pojedyncze fragmenty. Ministerstwo Zdrowia odpowiada za kwestie medyczne i nadzór nad procedurami. Na forum ONZ trzeba mówić o transgranicznym rynku surogacyjnym i eksploatacji kobiet. Rzecznik Praw Dziecka powinien natomiast odpowiedzieć na pytanie najbardziej podstawowe: czy prawa dziecka są w tym wszystkim rzeczywiście chronione – mówi Jakub Bałtroszewicz.

Federacja Życia czeka obecnie na odpowiedź Ministerstwa Zdrowia na kolejne szczegółowe pytania dotyczące kontroli nad wywozem komórek rozrodczych i zarodków oraz możliwości ich wykorzystania w zagranicznych programach surogacyjnych. Od 17 września oczekuje także stanowiska Rzecznika Praw Dziecka.

– To nie jest jednorazowa interwencja. Chcemy tę sprawę doprowadzić do końca. Będziemy czekać na odpowiedzi Ministerstwa Zdrowia i Rzecznika Praw Dziecka, ale na odpowiedziach nie chcemy poprzestać. Jeżeli okaże się, że w polskim systemie istnieją luki pozwalające na udział polskich podmiotów w transgranicznym rynku surogacyjnym albo że prawa dziecka nie są wystarczająco chronione, będziemy domagać się konkretnych działań państwa. Czujemy się w obowiązku chronić zarówno kobiety, jak i dzieci. Kobieta nie jest narzędziem reprodukcji. Dziecko nie jest przedmiotem umowy – podkreśla Jakub Bałtroszewicz.

Federacja zapowiada więc dalsze działania zarówno na poziomie krajowym, jak i międzynarodowym. Sprawa surogacji nie zostanie przez nią zamknięta, dopóki nie będzie jasne, że polskie prawo i praktyka rzeczywiście chronią kobietę i dziecko przed komercjalizacją.

---

Pismo do Rzecznika Praw Dziecka do pobrania w formie PDF

---

Fot. Tomasz Paczos, Kancelaria Senatu

W dniu 7 września 2026 r. w wieku 82 lat odszedł do Domu Ojca wielki obrońca ludzkiego życia. Ks. Stanisław Małkowski był niezwykle pokornym człowiekiem, który zawsze mówił prawdę, broniąc człowieka i jego godności, nawet wtedy, gdy była ona niewygodna czy niebezpieczna. Był cenionym kapelanem Solidarności, działaczem antykomunistycznej opozycji, socjologiem i publicystą. Prezydent Andrzej Duda odznaczył go Orderem Orła Białego.

Instytut Pamięci Narodowej podaje, że w aktach operacyjnych SB dotyczących Polskiego Komitetu Obrony Życia, Rodziny i Narodu znajduje się nazwisko ks. Małkowskiego. Akta te dotyczyły nielegalnej wówczas organizacji – utworzonej w czerwcu 1977 r. Komitet miał przede wszystkim działać na rzecz zniesienia obowiązującej w PRL ustawy dopuszczającej możliwość przerywania ciąży. 

Kiedy w latach osiemdziesiątych rozpoczął się okres zmian ustrojowych w Polsce, ks. Małkowski bezpośrednio zaangażował się w obronę życia poczętych dzieci. Przerywanie ciąży było wówczas legalne, praktycznie z każdego powodu – każdego roku ginęły setki tysięcy dzieci w łonach matek, a kobiety cierpiały. To prawo było chronione politycznie przez rządzącą wówczas Polską Zjednoczoną Partię Robotniczą (PZPR), jako fundament państwa socjalistycznego.

Ks. Stanisław zaangażował się w ruch obrony życia bezpośrednio i od samego początku. Kościół w Polsce zawsze stał na straży poczętego życia. Ten problem był obecny w nauczaniu i poruszany podczas wszystkich rekolekcji. Ale to ks. Małkowski budował fundament społecznej aktywności pro-life w Polsce – zaczyn, na którym opierali się liderzy i powstawały kolejne organizacje, gdy wreszcie pozwolono im zaistnieć.

„Naszym powołaniem jest budowanie tu wspólnoty, cywilizacji miłości, życia, prawdy. Czy kto wierzy, czy nie wierzy. Oczywiście, że lepiej jeżeli ktoś wierzy i swoją postawę w obronie życia opiera na piątym przykazaniu dekalogu ‘Nie zabijaj’, na woli Boga stwórcy i zbawcy. Natomiast jeżeli ktoś nie wierzy, a ma szacunek do życia ludzkiego, to także powinien być przeciw aborcji” – mówił ks. Stanisław.

Warszawski Ruch Obrony Dzieci Poczętych Gaudium Vitae powstał w 1979 roku z inspiracji o. Ludwika Wiśniewskiego, ale ostatecznie założył go właśnie ks. Stanisław Małkowski, wspólnie z o. Jackiem Salijem i częściowo ks. Stanisławem Ługowskim. Ks. Stanisław był najbliżej, najbardziej oddany i dyspozycyjny. Odprawiał regularnie Msze św. dla członków Gaudium Vitae, prowadził rozmowy duszpasterskie z kobietami w trudnych sytuacjach życiowych rozważających możliwość przerwania ciąży czy cierpiącymi po aborcji.

„To nie jest kwestia światopoglądu, to kwestia człowieczeństwa” – tłumaczył nieustannie ks. Stanisław. Razem z pierwszymi liderami ruchu Gaudium Vitae mocno angażował się w konfrontacyjne debaty na temat ochrony życia czy aborcji, które kilkakrotnie, raz na tydzień, emitowano w Telewizji Polskiej w znakomitym czasie antenowym po Dzienniku Telewizyjnym. Po jednej stronie siedzieli zwolennicy (raczej zwolenniczki przerywania ciąży), a z drugiej znakomicie przygotowani obrońcy życia z ks. Małkowskim. 

Ewa Kowalewska prezes Human Life International Polska wspomina, że razem z przyjaciółmi obserwowała te debaty z wielkim przejęciem. – Nie byliśmy wówczas jeszcze zaangażowani w tym ruchu, on dopiero powstawał. Śledziliśmy jednak te debaty z wielką uwagą, przyznając, że strona obrony życia była lepiej przygotowana, a argumentów dotyczących ochrony godności człowieka od poczęcia nie można było niczym pokonać. Te debaty zakończyły się wyemitowaniem filmu dr. Bernarda Nathansona pt. „Niemy krzyk”. Ukazuje on aborcję w czasie rzeczywistym na obrazie wówczas jeszcze bardzo prostego aparatu USG. Film był wielokrotnie zapowiadany i oglądalność była olbrzymia. Miało to olbrzymie znaczenie dla budzenia polskich sumień, bo wcześniej ukazywano przerwanie ciąży jak usunięcie grudki komórek czy jakiegoś „konika morskiego”, wszystkiego tylko nie dziecka. Prawda stała się nie do podważenia – mówi Ewa Kowalewska.

Po tej emisji już niczego nie można było dodać – przestraszone władze TVP zaprzestały tego typu programów. 

Przez lata, pracując w kaplicy cmentarnej w Wólce Węglowej, ks. Małkowski wspierał rodziców po stracie poczętego dziecka. Dbał także o formację duchową ojców oraz ich odpowiedzialność, angażując się w Męski Różaniec.

„Obrona życia nie jest kwestią światopoglądu, jest kwestią człowieczeństwa. Ci którzy sprzeciwiają się ochronie życia niech wiedzą, że sprzeciwiają się i człowieczeństwu istot ludzkich od poczęcia i człowieczeństwu własnemu. Sami siebie kwestionują jako ludzi” – dodawał ks. Stanisław Małkowski.

Msza Święta pogrzebowa ks. Stanisława Małkowskiego pod przewodnictwem abp. Adriana Galbasa, Metropolity Warszawskiego, zostanie odprawiona w czwartek 17 września 2026 roku o godz. 12.00 w Świątyni Opatrzności Bożej w Wilanowie. Homilię wygłosi ks. infułat Jan Sikorski. Ks. Małkowski zostanie pochowany na Powązkach Wojskowych.

Odszedł świadek epoki, dla którego wierność Bogu, prawdzie, godności człowieka i wolnej Ojczyźnie zawsze stała ponad własnym bezpieczeństwem. Uczył Polaków odwagi i szacunku dla poczętego życia. 

Wzywamy obrońców życia do modlitwy i zachowania otwartej, serdecznej pamięci o niezłomnym kapłanie, nieustraszonym obrońcy ludzkiego życia, który tworzył podwaliny powstania szerokiego zaangażowania społecznego pro-life oraz wielu ruchów i organizacji.

Polska Federacja Ruchów Obrony Życia oraz Fundacja JEDEN Z NAS poparły wspólne międzynarodowe oświadczenie, które ma zostać przedstawione podczas 63. sesji Rady Praw Człowieka ONZ w Genewie. Dokument wzywa do ustanowienia międzynarodowego moratorium na wszystkie formy surogacji jako pierwszego kroku w kierunku jej zniesienia.

Wspólne oświadczenie ma zostać wygłoszone podczas debaty ogólnej Rady Praw Człowieka ONZ w ramach punktu 3 porządku obrad. Planowany termin wystąpienia to środa, 16 września 2026 r., przy czym organizatorzy zaznaczają, że data może jeszcze ulec zmianie. Oświadczenie zostanie przedstawione w imieniu grupy organizacji, a pełna lista podmiotów popierających dokument ma zostać opublikowana na Extranecie Rady Praw Człowieka ONZ.

Moratorium jako pierwszy krok do zniesienia surogacji

Dokument bezpośrednio popiera wspólną deklarację polityczną zainicjowaną przez Włochy, Chile i Argentynę, która wzywa do międzynarodowego moratorium na surogację we wszystkich jej formach z perspektywą jej zniesienia. Sygnatariusze wskazują, że surogacja stanowi poważne zagrożenie dla godności kobiet i dzieci oraz narusza ich prawa człowieka.

Jednym z kluczowych argumentów oświadczenia jest transgraniczny charakter surogacji. Jej skutki nie zatrzymują się na granicach państw, dlatego – jak podkreślają autorzy – nie może być traktowana wyłącznie jako sprawa krajowa. Wymaga skoordynowanej odpowiedzi międzynarodowej.

„Możemy różnić się w wielu sprawach, ale zgadzamy się, że ciało kobiety nie jest towarem, a dziecko nie jest produktem” – to jedno z najmocniejszych zdań wspólnego stanowiska.

Rynek napędzany popytem

Oświadczenie nie ogranicza się do surogacji komercyjnej. Wprost wskazuje, że zarówno surogacja przedstawiana jako „altruistyczna”, jak i komercyjna funkcjonuje w ramach rynku napędzanego popytem. Według danych przywołanych w dokumencie wartość tego rynku może osiągnąć 200 miliardów dolarów do 2035 roku.

Autorzy podkreślają, że przemysł surogacyjny korzysta z nierównych relacji sił i naraża kobiety oraz dzieci na handel ludźmi, eksploatację i inne poważne nadużycia. Gdy poszczególne państwa zaczynają zamykać prawne szare strefy, popyt nie znika – przenosi się do jurysdykcji, w których kobiety są bardziej narażone na wykorzystanie, a skuteczne środki ochrony prawnej są trudniej dostępne.

„Żadna kobieta jak narzędzie, żadne dziecko jak przedmiot dostawy”

W końcowym apelu organizacje wzywają wszystkie państwa do wspólnego działania na rzecz zniesienia surogacji, „tak aby żadna kobieta nigdy nie była traktowana jak narzędzie, a żadne dziecko jak przedmiot dostawy”.

– To właśnie ta perspektywa jest dla nas najważniejsza. Surogacja jest zjawiskiem międzynarodowym i nie da się jej skutecznie rozwiązać wyłącznie na poziomie jednego państwa. Chcemy chronić kobiety przed sprowadzaniem ich ciała do funkcji reprodukcyjnej, a dzieci przed traktowaniem ich jak rezultat zamówionej usługi. Ciało kobiety nie jest towarem, a dziecko nie jest produktem – podkreśla Jakub Bałtroszewicz, prezes Polskiej Federacji Ruchów Obrony Życia i Fundacji JEDEN Z NAS.

Działanie w Polsce i na forum międzynarodowym

Poparcie oświadczenia ONZ jest kolejnym etapem działań PFROŻ i Fundacji JEDEN Z NAS w sprawie surogacji. W Polsce Federacja prowadzi działania dotyczące m.in. możliwych luk prawnych i nadzorczych, ochrony praw dziecka oraz transgranicznego wykorzystania procedur medycznie wspomaganej prokreacji. Obie organizacje deklarują jednak, że chcą prowadzić tę sprawę równolegle także na poziomie europejskim i międzynarodowym.

– Jesteśmy zdeterminowani, by nie ograniczać się do reagowania na pojedyncze wydarzenia. Chcemy współtworzyć trwałe mechanizmy ochrony kobiet i dzieci również tam, gdzie problem przekracza granice państw. Surogacja jest rynkiem globalnym, dlatego odpowiedź na nią również musi mieć wymiar globalny – dodaje Jakub Bałtroszewicz.

Wspólne oświadczenie ma zostać przedstawione podczas 63. sesji Rady Praw Człowieka ONZ. Organizacje popierające dokument zostaną wymienione na Council Extranet, a samo wystąpienie zostanie wygłoszone w imieniu całej grupy sygnatariuszy.

---

Joint Oral Statement on Surrogacy – UN Human Rights Council do pobrania w formie PDF

---

Polska Federacja Ruchów Obrony Życia apeluje do rodziców i nauczycieli o uważne przyjrzenie się treściom nowej edukacji zdrowotnej, a w przypadku nieobowiązkowych zajęć „Edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne” – o korzystanie z prawa do rezygnacji, jeśli przekazywane treści pozostają w sprzeczności z przekonaniami rodziny. Federacja podkreśla jednocześnie, że nie kwestionuje potrzeby edukacji zdrowotnej, lecz sprzeciwia się sprowadzaniu seksualności do autonomii, indywidualnych wyborów i ograniczania ryzyka.

Zwracamy się do rodziców i nauczycieli z apelem w sprawie zmian dotyczących wychowania i edukacji zdrowotnej naszych dzieci.

Od 1 września 2026 r. „Edukacja zdrowotna” stała się przedmiotem obowiązkowym, natomiast treści dotyczące zdrowia seksualnego zostały wyodrębnione w nieobowiązkowych zajęciach „Edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne”. Jednocześnie zlikwidowano dotychczasowe „Wychowanie do życia w rodzinie”, w którym zagadnienia dojrzewania i seksualności były wyraźnie osadzone w perspektywie małżeństwa, rodziny i odpowiedzialnego rodzicielstwa.

Dlatego apelujemy do rodziców:

• złóżcie w dyrekcji szkoły pisemną rezygnację z uczestnictwa Waszych dzieci w nieobowiązkowych zajęciach „Edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne”, jeśli ich treści pozostają w sprzeczności z Waszymi przekonaniami;

• interesujcie się tym, czego i w jaki sposób uczone są Wasze dzieci, zapoznawajcie się z programami i materiałami wykorzystywanymi podczas zajęć oraz rozmawiajcie z dziećmi o przekazywanych im treściach;

• korzystajcie z przysługującego Wam prawa do pełnej informacji oraz do wychowywania dzieci zgodnie z własnymi przekonaniami;

• pozostawajcie w bezpośrednim kontakcie z nauczycielami i dyrekcją szkoły oraz wspierajcie tych nauczycieli, którzy szanują pierwszeństwo wychowawcze rodziców;

• aktywnie uczestniczcie w zebraniach, radach rodziców i konsultacjach, przedstawiając swoje stanowisko merytorycznie, spokojnie i zdecydowanie.

Nie kwestionujemy potrzeby edukacji zdrowotnej. Dzieci i młodzież potrzebują rzetelnej wiedzy dotyczącej zdrowia fizycznego i psychicznego, dojrzewania, odpowiedzialności za siebie i innych, profilaktyki uzależnień czy ochrony przed przemocą. Wiele z tych zagadnień jest potrzebnych i wartościowych.

Nasze zasadnicze zastrzeżenia dotyczą jednak tego, w jakiej wizji człowieka zostaje osadzona edukacja dotycząca seksualności.

W nieobowiązkowych zajęciach „Edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne” pojawiają się m.in. zagadnienia dotyczące orientacji psychoseksualnej, tożsamości płciowej, antykoncepcji, aborcji, inicjacji seksualnej i świadomej zgody. Nie są to zagadnienia wyłącznie techniczne czy medyczne. Sposób ich przedstawiania zawsze wiąże się z określoną odpowiedzią na pytanie o człowieka, jego cielesność, płeć, odpowiedzialność, miłość i przekazywanie życia.

Nie możemy zgodzić się na wychowanie seksualne, które osłabia znaczenie małżeństwa, trwałej więzi, wierności, macierzyństwa, ojcostwa i odpowiedzialności za nowe życie, a na pierwszy plan wysuwa autonomię jednostki, indywidualne wybory i minimalizowanie ryzyka.

Seksualność człowieka nie jest bowiem jedynie sferą zachowań. Jest integralną częścią osoby ludzkiej, jej kobiecości lub męskości i jej zdolności do miłości oraz przekazywania życia.

Z tej perspektywy szczególnie niepokoi nas odejście od modelu wychowania, w którym seksualność była przedstawiana w kontekście miłości, małżeństwa kobiety i mężczyzny, rodziny i odpowiedzialnego rodzicielstwa. Nie wystarczy nauczyć młodego człowieka, jak podejmować „bezpieczne” decyzje. Trzeba pomóc mu odpowiedzieć na pytanie, jak kochać, jak być wiernym, jak brać odpowiedzialność za drugiego człowieka i jak dojrzewać do założenia rodziny. 

Jako środowisko pro-life nie możemy również zaakceptować takiego sposobu mówienia o ludzkiej płodności i ciąży, w którym dziecko przestaje być przede wszystkim osobą i darem, a nowe życie ukazywane jest głównie jako jedna z możliwych konsekwencji aktywności seksualnej, którą należy „zarządzać”. Wychowanie otwarte na życie powinno ukazywać godność człowieka od początku jego istnienia, piękno rozwoju prenatalnego oraz wartość macierzyństwa i ojcostwa. 

Taki sposób patrzenia na człowieka wynika z antropologii chrześcijańskiej. Człowiek nie odnajduje siebie przez nieograniczoną autonomię, ale poprzez relację, miłość i dar z siebie. Jego ciało i płeć nie są czymś przypadkowym ani pozbawionym znaczenia. Kobiecość i męskość są częścią tożsamości osoby i jej powołania do budowania więzi oraz przekazywania życia. 

Państwo nie powinno przedstawiać jednej, spornej wizji człowieka jako światopoglądowo neutralnej ani zastępować rodziców w formacji moralnej ich dzieci. 

Pierwszymi i najważniejszymi wychowawcami dzieci są rodzice. Gwarantuje to Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Dotyczy to szczególnie tak wrażliwej sfery jak ludzka seksualność, ściśle związanej z przekonaniami moralnymi, antropologią, rozumieniem małżeństwa, rodziny i odpowiedzialności za życie. 

Szkoła i państwo powinny rodziców w tym zadaniu wspierać, a nie zastępować. 

Polska Federacja Ruchów Obrony Życia, skupiająca organizacje chroniące życie i rodzinę, opowiada się za wychowaniem afirmującym życie, małżeństwo i rodzinę. Chcemy wychowania, które ukazuje dziecko jako osobę i dar, małżeństwo kobiety i mężczyzny jako dobro, macierzyństwo i ojcostwo jako wartość, a seksualność jako zdolność do miłości, odpowiedzialności i przekazywania życia. 

Apelujemy o rzeczywiste poszanowanie pierwszeństwa wychowawczego rodziców, pełną przejrzystość programów i materiałów oraz stworzenie takiego modelu edukacji, który będzie wspierał rodzinę, trwałe więzi i kulturę otwartą na życie. 

Nasze dzieci potrzebują nie tylko informacji o seksualności. Potrzebują wychowania do miłości, odpowiedzialności i życia. 

W imieniu Polskiej Federacji Ruchów Obrony Życia 

Jakub Bałtroszewicz, prezes – Fundacja Jeden z Nas 
ks. Tomasz Kancelarczyk, wiceprezes – Fundacja Małych Stópek 
Grzegorz Nienartowicz, wiceprezes – Fundacja Ku Pełni Życia 
Magdalena Bartoszewicz – Stowarzyszenie Pomocy Bliźniemu im. Brata Krystyna 
Maria Gondek – Fundacja Fala Życia 
Ewa Kowalewska – Klub Przyjaciół Ludzkiego Życia – HLI Polska 
Rafał Szczypta – Rycerze Kolumba 
oraz Antoni Szymański – Pro Ecclesia et Populo

---

Publikujemy Apel w formacie PDF

---

W dniu 15 września (wtorek) po Mszy  świętej o godz. 18.00, odbędzie się „Różaniec w Obronie  Życia i Rodziny” pod patronatem śp. prof. Włodzimierza Fijałkowskiego.

W dniu 15 września br. „Modlitwę Różańcową w Obronie Życia i Rodziny” poprowadzi  Wspólnota Członków i Wolontariuszy Katolickiego Centrum Kultury, zebranych wokół idei Nowej Kultury postulowanej przez Sługę Bożego ks. Franciszka Blachnickiego oraz spiesząca z pomocą każdemu człowiekowi w potrzebie, bo w nim widząca Boskie Oblicze. Budują pierwsze w Polsce Katolickie Centrum Kultury w Gdyni-Kacku.

Miejscem tej cyklicznej modlitwy jest kościół św. Kazimierza Królewicza w Gdańsku Zaspie (ul. Pilotów 1), gdzie obecnie gości Ikona Matki Bożej Częstochowskiej wędrująca przez świat “Od Oceanu do Oceanu” w obronie cywilizacji życia i miłości.

Rozpoczęcie cyklicznej „Modlitwy Różańcowej w Obronie Życia i Rodziny” miało miejsce 15 lutego br. (w 23 rocznicę śmierci profesora Włodzimierza Fijałkowskiego). Kontynuujemy tę modlitwę 15. dnia każdego miesiąca czyli w miesięcznice odejścia profesora Fijałkowskiego do Domu Ojca, łącząc ją z intencją rozpoczęcia jego procesu beatyfikacyjnego. 

W Modlitwie Różańcowej w Obronie Życia i Rodziny można uczestniczyć zarówno na miejscu w kościele św. Kazimierza na gdańskiej Zaspie, jak poprzez łącze internetowe!

Transmisja jest włączana od momentu rozpoczęcia poprzedzającej Mszy św. o godz. 18:00.

Rozważania tajemnic różańcowych w obronie życia i rodziny są prowadzone według opracowania autorskiego prof. Fijałkowskiego i Ewy Kowalewskiej i można je znaleźć TUTAJ 

Aktualne informacje o transmisji i linki są  TUTAJ

Transmisja na kanale YouTube  

Są też tam poprzednie transmisje. Więcej informacji o prof. Fijałkowskim można znaleźć na stronie www.prolife.org,pl która jest jemu poświęcona.

Źródło: HLI Polska/ PFROŻ

Ministerstwo Zdrowia odpowiedziało na wystąpienie Polskiej Federacji Ruchów Obrony Życia dotyczące możliwości wykorzystania polskich klinik, komórek rozrodczych i zarodków w zagranicznych programach surogacyjnych. Odpowiedź resortu nie rozwiała jednak wszystkich wątpliwości. Federacja skierowała więc do Ministerstwa kolejne, bardziej szczegółowe pytania.

Sprawa rozpoczęła się po zapowiedzi organizacji w Warszawie spotkania ukraińskiej firmy BioTexCom, oferującej programy macierzyństwa zastępczego. PFROŻ zwróciła wówczas uwagę, że problem nie dotyczy jedynie samej promocji surogacji w Polsce. Pojawiło się również pytanie, czy procedury rozpoczynane w polskich placówkach – takie jak pobieranie komórek rozrodczych, tworzenie lub przechowywanie zarodków – mogą być następnie kontynuowane za granicą w ramach komercyjnych programów surogacyjnych.

W odpowiedzi z 8 września Ministerstwo Zdrowia wskazało, że część pytań Federacji dotyczyła wykładni prawa, a nie informacji publicznej. Jednocześnie resort potwierdził, że polskie przepisy przewidują możliwość wywozu komórek rozrodczych i zarodków do państw spoza Unii Europejskiej przez posiadające odpowiednie pozwolenia banki.

Ministerstwo nie wyjaśniło jednak, czy przy takim wywozie kontrolowany jest ostateczny cel wykorzystania materiału ani czy państwo posiada narzędzia pozwalające ustalić, że materiał pochodzący z Polski został wykorzystany w zagranicznym programie surogacyjnym.

Dlatego PFROŻ skierowała do resortu kolejne pismo. Tym razem pytania dotyczą przede wszystkim faktów i praktyki nadzoru: liczby zezwoleń na wywóz komórek rozrodczych i zarodków, państw ich przeznaczenia, możliwości ustalenia docelowej placówki oraz tego, czy polskie organy są w stanie prześledzić dalsze wykorzystanie materiału biologicznego po jego wywozie z kraju.

– Zadajemy te pytania właśnie teraz, ponieważ to jest moment, w którym możemy jeszcze działać wyprzedzająco. Nie chcemy czekać aż komercyjna surogacja zostanie w Polsce oswojona, a zagraniczne firmy zbudują tutaj trwały rynek swoich usług – mówi Jakub Bałtroszewicz, prezes Polskiej Federacji Ruchów Obrony Życia.

– Próbę organizacji spotkania BioTexCom w Warszawie odbieramy również jako sprawdzanie, czy polski rynek jest gotowy na tego rodzaju działalność. Dlatego chcemy wspólnie z Ministerstwem Zdrowia i innymi instytucjami państwa ustalić, gdzie istnieją luki prawne i nadzorcze, a następnie doprowadzić do ich usunięcia. To nie jest tylko spór o przepisy. Chodzi przede wszystkim o ochronę kobiet przed komercyjnym wykorzystywaniem ich ciała oraz o ochronę dziecka przed sytuacją, w której staje się ono przedmiotem zamówienia i umowy – podkreśla.

Sprzeciw wobec surogacji wyraził również Zespół Ekspertów Konferencji Episkopatu Polski ds. Bioetycznych, przypominając, że pragnienie rodzicielstwa nie może zostać przekształcone w „prawo do dziecka”, a dziecko pozostaje osobą posiadającą własną godność i prawa.

Według informacji przekazanych przez Instytut Ordo Iuris zapowiadane na 12–13 września spotkanie BioTexCom nie odbędzie się w pierwotnie planowanej formule i lokalizacji. PFROŻ przyjmuje tę wiadomość z satysfakcją i dostrzega w niej rezultat szerokiego społecznego sprzeciwu, którego Federacja była częścią.

Nie oznacza to jednak zakończenia sprawy.

– Jeżeli jedno wydarzenie nie dochodzi do skutku, ale oferta przenosi się do indywidualnych konsultacji albo działań transgranicznych, problem nie znika. Dlatego chcemy wykorzystać obecny moment do uporządkowania prawa i stworzenia takich zabezpieczeń, aby Polska nie stała się zapleczem dla zagranicznego rynku surogacyjnego – dodaje Jakub Bałtroszewicz.

Polska Federacja Ruchów Obrony Życia zapowiada dalsze działania oraz wystąpienia do kolejnych organów państwa. O następnych krokach będzie informować opinię publiczną.

---

Publikujemy Pismo do Minister Zdrowia w formacie PDF

---

Polska Federacja Ruchów Obrony Życia z wdzięcznością przyjęła jednoznaczne stanowisko Zespołu Ekspertów Konferencji Episkopatu Polski ds. Bioetycznych w sprawie macierzyństwa zastępczego. Zdaniem Federacji dokument pojawia się w szczególnie ważnym momencie, kiedy w Polsce podejmowane są próby promocji komercyjnych programów surogacyjnych. Federacja deklaruje jednocześnie gotowość do współpracy i chce być partnerem w działaniach zmierzających do ochrony kobiet i dzieci oraz przeciwdziałania rozwojowi tego procederu w Polsce.

– Bardzo dziękujemy bp. Józefowi Wróblowi i całemu Zespołowi za jasny i odważny głos. Szczególnie ważne jest przypomnienie, że pragnienia posiadania potomstwa nie można zamieniać w „prawo do dziecka”. Dziecko jest osobą, a nie przedmiotem kontraktu. Chcemy, jako organizacje społeczne i świeccy katolicy, być w tej sprawie partnerem: zarówno w budowaniu świadomości społecznej, jak i w poszukiwaniu konkretnych rozwiązań prawnych chroniących kobiety i dzieci – podkreśla Polska Federacja Ruchów Obrony Życia.

Stanowisko Zespołu wzmacniają głosy ekspertów. Ks. dr hab. Piotr Kieniewicz MIC, sekretarz Zespołu, zwraca uwagę, że problem nie ogranicza się do samego komercyjnego charakteru surogacji. Obejmuje również konsekwencje związane z in vitro, selekcję dzieci w ramach oferowanej „gwarancji zdrowego dziecka”, przedmiotowe traktowanie kobiety oraz fakt, że zgoda dorosłych nie może pozbawiać dziecka jego podmiotowości i niezbywalnej godności. W jego ocenie surogacja nie powinna być ani tolerowana, ani prawnie dopuszczana czy promowana przez państwo.

Na inny, równie istotny aspekt zwraca uwagę dr hab. Błażej Kmieciak, prof. APS. Podkreśla on, że kobiety uczestniczącej w surogacji nie można sprowadzić do roli wykonawcy umowy. Ciąża oznacza realną więź biologiczną, psychiczną i emocjonalną, której nie można po prostu wyłączyć zapisami kontraktu. Sama formalna zgoda kobiety również nie rozwiązuje problemu, szczególnie gdy decyzja o surogacji związana jest z jej trudną sytuacją materialną.

Polska Federacja Ruchów Obrony Życia już wcześniej publicznie sprzeciwiła się promocji komercyjnej surogacji w Polsce i skierowała do minister zdrowia szczegółowe pytania dotyczące możliwości udziału polskich klinik w zagranicznych programach surogacyjnych oraz skuteczności obecnych regulacji. – Stanowisko ekspertów KEP traktujemy jako ważne wsparcie dla tych działań. Chcemy teraz współpracować – z ekspertami, Kościołem, środowiskami społecznymi i władzami publicznymi – aby jednoznaczna obrona godności kobiety i dziecka znalazła także konkretny wyraz w polskim prawie i praktyce działania państwa – podkreśla PFROŻ.

---

Podziękowania PFROŻ dla  Zespołu Ekspertów Konferencji Episkopatu Polski ds. Bioetycznych w formacie PDF

---