Aktualności

Polska Federacja Ruchów Obrony Życia i Fundacja JEDEN Z NAS zwracają uwagę na międzynarodowe wydarzenia, które 1–3 października odbędą się w Barcelonie. Ich program obejmuje nie tylko dostęp do aborcji, ale także zmianę systemów ochrony zdrowia, działania polityczne i prawne, budowanie krajowych koalicji oraz transgranicznych sieci dostępu do aborcji – czyli tzw. turystyki aborcyjnej. Szczególną uwagę obu organizacji zwraca osobny panel dotyczący „dostępu do aborcji i barier w Europie Środkowej i Wschodniej”.

1 października odbędzie się International Forum on Alliances for the Right to Abortion (Międzynarodowe Forum Sojuszy na rzecz Prawa do Aborcji), a następnie 16. konferencja FIAPAC – International Federation of Abortion and Contraception Professionals (Międzynarodowej Federacji Specjalistów ds. Aborcji i Antykoncepcji).

Sami organizatorzy Forum zapowiadają spotkanie pracowników ochrony zdrowia, aktywistów, prawników, badaczy i osób zajmujących się polityką publiczną. Wprost wskazują cztery obszary: aktywizm wewnątrz systemów ochrony zdrowia, sieci społeczne, wykorzystywanie badań jako narzędzia zmiany oraz mobilizację prawną i polityczną. Mowa jest również o zmianie protokołów, strategicznej litygacji i wpływaniu na politykę publiczną.

– To pokazuje, że nie jest to wyłącznie dyskusja medyczna ani teoretyczna. Organizatorzy sami opisują model, w którym medycyna, aktywizm, prawo i polityka publiczna mają współdziałać na rzecz zwiększania dostępu do aborcji, także późnej aborcji. Mamy więc do czynienia nie tylko z konferencją, ale z budowaniem określonego sposobu działania i zaplecza dla tej ideologii. Szczególnie uważnie trzeba się temu przyglądać wtedy, kiedy zaczyna ona obejmować także naszą część Europy – mówi Jakub Bałtroszewicz, prezes Polskiej Federacji Ruchów Obrony Życia i Fundacji JEDEN Z NAS.

Europa Środkowo-Wschodnia znalazła się w programie

Najważniejszym z polskiej perspektywy punktem konferencji jest zaplanowana na 3 października prezentacja: „Abortion Access and Barriers in Central and Eastern Europe” („Dostęp do aborcji i bariery w Europie Środkowej i Wschodniej”).

Program FIAPAC obejmuje także transgraniczne podróże związane z aborcją, wsparcie kobiet przemieszczających się między państwami, późniejsze aborcje oraz problem dostępności chirurgicznej aborcji w drugim i trzecim trymestrze.

Dla Federacji Życia i Fundacji JEDEN Z NAS to ważne zestawienie: region, w którym część państw nadal mocniej chroni życie nienarodzonych dzieci, zostaje poddany osobnej analizie właśnie podczas spotkania środowisk pracujących nad usuwaniem „barier”, budowaniem koalicji i zwiększaniem transgranicznego dostępu do aborcji.

– To jest dla nas jeden z najważniejszych punktów całego programu. Europa Środkowo-Wschodnia nie pojawia się tutaj jako geograficzna ciekawostka. Dyskusja dotyczy dostępu do aborcji, także późnej aborcji, oraz „barier”, które z perspektywy środowisk aborcyjnych tworzą również państwa chroniące życie na poziomie własnego prawa. Równolegle uczestnicy rozmawiają o budowaniu krajowych koalicji, wpływaniu na politykę i rozwijaniu transgranicznego dostępu do aborcji – czyli po prostu turystyki aborcyjnej. Trudno uznać ten kontekst za obojętny dla Polski – podkreśla Bałtroszewicz.

Najpierw finansowanie, teraz strategia?

Federacja Życia i Fundacja JEDEN Z NAS wpisują Forum w Barcelonie w szerszy proces, który szczególnie mocno ujawnił się przy europejskiej inicjatywie My Voice, My Choice (Mój Głos, Mój Wybór).

Inicjatywa domagała się finansowego wsparcia dla państw mogących zapewniać tzw. legalną aborcję również osobom z innych części Europy. W lutym 2026 roku Komisja Europejska odpowiedziała, że istniejące środki UE, w szczególności European Social Fund Plus – ESF+ (Europejski Fundusz Społeczny Plus), mogą być wykorzystywane przez państwa członkowskie do zwiększania dostępu do takich świadczeń. Komisja sama przedstawia aborcję w tym kontekście jako element opieki zdrowotnej.

W ocenie Federacji i Fundacji oznacza to możliwość wykorzystania pieniędzy europejskich do wspierania mechanizmów tzw. turystyki aborcyjnej – także dla kobiet pochodzących z państw, których własne prawo ogranicza aborcję.

Barcelona może pokazywać kolejny etap tego procesu. Nie chodzi już tylko o pieniądze. Program spotkań obejmuje jednocześnie medycynę, działania prawne, politykę publiczną, budowanie koalicji i pracę wewnątrz systemów ochrony zdrowia. A jednym z regionów analizowanych pod kątem istniejących „barier” jest właśnie Europa Środkowo-Wschodnia.

– My Voice, My Choice bardzo mocno pokazało kierunek, w którym konsekwentnie przesuwa się europejska debata. Aborcja ma być przedstawiana jako „healthcare”, czyli opieka zdrowotna. Różnice między prawem poszczególnych państw – szczególnie tych, które chcą chronić ludzkie życie – mają być coraz częściej obchodzone poprzez mechanizmy finansowe i transgraniczne. W praktyce oznacza to, że jeśli dane państwo ogranicza zabijanie nienarodzonych dzieci, dostęp do aborcji ma być zapewniany poza jego granicami, a mechanizm może być wspierany środkami europejskimi. Barcelona pokazuje drugi wymiar tego samego procesu: budowanie zaplecza medycznego, prawnego, politycznego i organizacyjnego – ocenia Jakub Bałtroszewicz.

Polska nie może traktować tej dyskusji jako odległej

Prawo dotyczące dopuszczalności aborcji pozostaje kompetencją państw członkowskich. Jednocześnie rozwój mechanizmów finansowania i dostępu transgranicznego może w praktyce zmniejszać znaczenie ograniczeń przyjmowanych na poziomie krajowym.

Zdaniem Federacji Życia i Fundacji JEDEN Z NAS właśnie dlatego Barcelona jest istotna dla Polski: pokazuje środowisko, które nie ogranicza się do postulatu zmiany prawa, lecz równolegle rozwija narzędzia medyczne, finansowe, organizacyjne, prawne i polityczne pozwalające zwiększać dostęp do aborcji również ponad granicami państw.

– Jeszcze niedawno oczywiste było to, co nadal wynika z traktatów UE: decyzja o tym, czy i na jakich warunkach dopuszczać aborcję, należy do państw członkowskich. Traktaty się nie zmieniły. Zmienia się natomiast praktyka polityczna i coraz mocniej poszukuje się sposobów zwiększania dostępu do aborcji ponad granicami państw, także wtedy, gdy ich własne prawo ma chronić życie. My Voice, My Choice pokazało finansowy wymiar tej ideologii. Barcelona pokazuje jej wymiar medyczny, organizacyjny, prawny i polityczny. A osobny panel o Europie Środkowo-Wschodniej sprawia, że dla Polski nie jest to dyskusja odległa, ale bardzo aktualna i konkretna. To jest dyskusja o mechanizmach, które mogą sprawić, że polskie prawo chroniące życie będzie miało coraz mniejsze znaczenie praktyczne, nawet jeśli formalnie pozostanie niezmienione – mówi Bałtroszewicz.

Federacja Życia i Fundacja JEDEN Z NAS będą alarmować

Obie organizacje zapowiadają monitoring wydarzeń w Barcelonie, przede wszystkim panelu dotyczącego Europy Środkowo-Wschodniej oraz propozycji związanych z transgranicznym dostępem do aborcji, późnymi aborcjami, tworzeniem krajowych koalicji i wpływaniem na politykę publiczną.

– Nie zamierzamy ograniczyć się do biernego obserwowania wydarzeń w Barcelonie. Chcemy dokładnie wiedzieć, jakie strategie są przygotowywane wobec Europy Środkowej i Wschodniej i jakie mogą mieć znaczenie dla Polski. Jeżeli pojawią się propozycje prowadzące do obchodzenia polskiego prawa chroniącego życie albo budowania mechanizmów służących finansowaniu zabijania nienarodzonych dzieci za granicą, będziemy o tym informować opinię publiczną i publicznie reagować. Ochrona życia w Polsce nie funkcjonuje dziś w próżni. Coraz więcej działań, które mogą osłabiać jej realną skuteczność, powstaje poza naszym krajem – zapowiada Jakub Bałtroszewicz.

Źródła robocze

• Quiero Abortar – Foro Internacional
• FIAPAC – program konferencji 1–3 października 2026
• Komisja Europejska – odpowiedź na My Voice, My Choice, 26 lutego 2026.

Polska Federacja Ruchów Obrony Życia z uznaniem przyjęła słowa prezydenta Karola Nawrockiego, który podczas 81. sesji Zgromadzenia Ogólnego Organizacji Narodów Zjednoczonych połączył odpowiedź na kryzys demograficzny z odbudową kultury rodziny i ochroną życia. Szczególnie mocno wybrzmiał jego apel, aby promować rodzenie dzieci, a nie aborcję.

Prezydent wskazał, że kryzys demograficzny nie jest wyłącznie problemem statystycznym, lecz wyzwaniem cywilizacyjnym. Mówił o starzeniu się społeczeństw, spadającej dzietności i osłabieniu więzi społecznych. Podkreślił jednocześnie, że same instrumenty ekonomiczne nie wystarczą. Potrzebne są także odbudowa instytucji i kultury, ochrona i docenienie rodziny oraz wzmocnienie społecznego znaczenia rodzicielstwa.

W tym kontekście Karol Nawrocki mówił o znaczeniu rodziny, matki i ojca, a następnie zwrócił się do uczestników Zgromadzenia Ogólnego ONZ słowami:

„Zróbmy wszystko, drodzy Państwo, aby poprzez kulturę i mass media promowane było rodzenie się dzieci, a nie ich abortowanie”.

Zdaniem Federacji Życia był to ważny i odważny głos, szczególnie w czasie, gdy aborcję coraz częściej próbuje się przedstawiać jako zwykłe świadczenie zdrowotne, prawo człowieka, a nawet dobro, które powinno być finansowane ze środków publicznych. Słowa prezydenta przypominają, że nie da się budować przyszłości społeczeństw poprzez odbieranie życia dzieciom przed urodzeniem.

– Prezydent Karol Nawrocki miał odwagę powiedzieć z mównicy ONZ prawdę, której wielu europejskich polityków nie chce dziś nawet nazwać: nie można budować przyszłości narodów, zabijając ich nienarodzone dzieci. Jako Polska Federacja Ruchów Obrony Życia dziękujemy prezydentowi za ten jednoznaczny i niezwykle potrzebny głos. W chwili, gdy aborcję próbuje się przedstawiać jako “opiekę zdrowotną”, prawo człowieka i świadczenie, które powinno być finansowane ze środków publicznych, Prezydent Rzeczypospolitej stanął po stronie życia, rodziny i przyszłych pokoleń. Polska powinna konsekwentnie nieść ten głos w Europie i na świecie – podkreśla Jakub Bałtroszewicz, prezes Polskiej Federacji Ruchów Obrony Życia i Fundacji JEDEN Z NAS.

Każda aborcja oznacza śmierć konkretnego i niepowtarzalnego dziecka. W wymiarze społecznym jest również zaprzeczeniem polityki, która deklaruje troskę o przyszłość narodu. Państwo nie może jedną ręką przeznaczać środków na programy demograficzne, a drugą normalizować lub finansować aborcji. Aborcja nie jest opieką zdrowotną ani rzeczywistą odpowiedzią na problemy kobiet i rodzin.

Federacja Życia podkreśla, że słowa prezydenta powinny znaleźć rozwinięcie w konsekwentnej polityce państwa: skutecznej ochronie życia każdego dziecka od poczęcia, wsparciu kobiet w ciąży, pomocy rodzinom wychowującym dzieci chore i z niepełnosprawnościami, rozwoju opieki perinatalnej, leczeniu przyczyn niepłodności oraz tworzeniu warunków umożliwiających młodym ludziom zakładanie rodzin i przyjmowanie dzieci.

Polska powinna również zdecydowanie sprzeciwiać się próbom uznawania aborcji za „opiekę zdrowotną” oraz finansowania turystyki aborcyjnej z budżetu Unii Europejskiej. Nie można odpowiadać na zapaść demograficzną promocją i finansowaniem śmierci. Polityka wspierająca życie musi być spójna zarówno w kraju, jak i na forum międzynarodowym.

W przemówieniu prezydent wyraził również nadzieję, że ONZ może stać się miejscem wypracowywania sposobów stopniowego przezwyciężania kryzysu demograficznego. Zaznaczył przy tym, że odpowiedzią na problemy demograficzne nie może być nielegalna migracja, która często wiąże się z handlem ludźmi, napięciami i ludzkim nieszczęściem.

– Nie chcemy, aby te ważne słowa pozostały jedynie deklaracją wygłoszoną na międzynarodowym forum. Jako Federacja jesteśmy gotowi do współpracy z Prezydentem Rzeczypospolitej Polskiej, a także z rządem, parlamentem i wszystkimi instytucjami państwa, aby przełożyć je na rzeczywistą i trwałą politykę ochrony życia oraz wsparcia rodziny. Chcemy wspólnie zmieniać prawo, instytucje i kulturę tak, aby każde dziecko było chronione od poczęcia, a żadna kobieta i żadna rodzina nie pozostawały bez pomocy. Tylko polityka oparta na przyjęciu życia może dać Polsce przyszłość – zaznacza Jakub Bałtroszewicz.

Jak co miesiąc, w Sanktuarium Matki Bożej Błogosławionego Macierzyństwa w Krakowie uczestnicy Adoracji Wynagradzającej pochylą się nad kolejną katechezą. W tym miesiącu modlitwą obejmowane są osoby z myślami i próbami samobójczymi oraz ich bliscy. Autorem katechezy wprowadzającej w adorację jest ks. Tomasz Trzaska. Kapłan zajmuje się nauką o zachowaniach samobójczych, ich zapobieganiu oraz pomocy osobom w kryzysie. Jest współtwórcą platformy „Życie warte jest rozmowy”, ekspertem Biura ds. Zapobiegania Zachowaniom Samobójczym Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie. W katechezie na temat „Myśli i próby samobójcze” opisuje kilka etapów kryzysu samobójczego.

Cierpienie związane z myślami samobójczymi bardzo często rodzi się właśnie z odwróconej logiki użyteczności: „Jestem ciężarem. Beze mnie innym byłoby łatwiej. Moje życie nie ma wartości, bo nic nie wnoszę”. To fałszywe rozumowanie, choć subiektywnie przeżywane jako oczywista prawda, jest jednym z najbardziej charakterystycznych zniekształceń poznawczych w kryzysie suicydalnym. Zadaniem duszpasterza, terapeuty, rodziny i przyjaciół jest nieustanne, cierpliwe przypominanie: godność człowieka jest darem, a nie zasługą. Nikt nie musi na nią zapracować i nikt nie może jej stracić – nawet przez chorobę, niepełnosprawność, porażkę życiową czy grzech – zauważa ks. Tomasz (tekst jest dostępny pod linkiem IV ROK. Myśli i próby samobójcze – Wynagradzaj.pl) 

– Dzisiaj zauważamy wielki dramat ludzi – zwłaszcza młodych, który objawia się w próbach samobójczych. Pamiętam rozmowę z jednym kapłanem, który oświadczył: nie ma miesiąca, żeby ktoś do mnie nie przyszedł i powiedział, że ktoś z bliskich czy znajomych targnął się na swoje życie. Często takie próby były ponawiane aż do skutku… – dodaje Anna Dudziak, inicjator nowenny. – Widzimy więc ogromną potrzebę modlitwy i do niej zachęcamy. Szczególnym dniem jest 25 dzień miesiąca – wybrany na pamiątkę Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny. Wtedy, przed Najświętszym Sakramentem podejmujemy Adorację Wynagradzającą za grzechy przeciwko życiu. Szczegóły akcji znajdują się na stronie wynagradzaj.pl.

Wielka Nowenna Wynagradzająca za grzechy przeciwko życiu podjęta została przed 500. rocznicą cudownego powstania obrazu Matki Bożej z Guadalupe, patronki życia poczętego. Zainaugurowana 25 listopada 2022 r. trwać będzie do 12 grudnia 2031 r. Obecny jej czwarty rok jest poświęcony modlitwie za młodych ludzi wchodzących w dorosłość i przebłaganiu Pana Boga za krzywdy i zranienia, w wyniku których młodzi ludzie stracili sens swojego życia, wpadli w nałogi, brawurowo narażają swoje zdrowie lub życie, samookaleczają się, podejmują próby samobójcze.  

Ówczesny metropolita krakowski abp Marek Jędraszewski udzielił błogosławieństwa osobom, które włączają się w Wielką Nowennę Wynagradzającą.

Polska Federacja Ruchów Obrony Życia dołączyła do Civil Society for the Geneva Consensus Declaration – międzynarodowej koalicji organizacji społecznych wspierających cele Deklaracji Konsensusu Genewskiego w sprawie promowania zdrowia kobiet i wzmacniania rodziny. Federacja figuruje już na oficjalnej liście członków jako Polish Federation of Pro-Life Movements. Członkami koalicji są również Fundacja JEDEN Z NAS i Klub Przyjaciół Ludzkiego Życia – Human Life International – Polska.

Deklaracja Konsensusu Genewskiego została ogłoszona 22 października 2020 roku z inicjatywy Stanów Zjednoczonych, Brazylii, Egiptu, Węgier, Indonezji i Ugandy. Następnie przekazano ją Sekretarzowi Generalnemu ONZ i opublikowano jako dokument Zgromadzenia Ogólnego Narodów Zjednoczonych A/75/626. Obecnie Deklarację popierają 43 państwa z pięciu regionów świata.

Dokument koncentruje się na czterech obszarach: zdrowiu i rozwoju kobiet, ochronie życia na wszystkich jego etapach, obronie rodziny jako naturalnej i podstawowej komórki społeczeństwa oraz poszanowaniu suwerenności państw w kształtowaniu polityki społecznej. Deklaracja wyraźnie stwierdza również, że prawo międzynarodowe nie ustanawia prawa do aborcji ani obowiązku jej finansowania lub ułatwiania przez państwa.

Deklaracja nie jest traktatem i sama nie tworzy prawnie wiążących obowiązków. Ma jednak znaczenie w międzynarodowym sporze o interpretację praw człowieka i możliwość powstania zwyczajowej normy uznającej aborcję za prawo. Stanowi bowiem oficjalny i trwały zapis stanowiska państw, które taką interpretację odrzucają.

Polska należała do pierwotnych sygnatariuszy Deklaracji. W 2020 roku poparcie dla niej zadeklarował w imieniu polskiego rządu minister spraw zagranicznych Zbigniew Rau. W kwietniu 2025 roku Ministerstwo Spraw Zagranicznych potwierdziło jednak wycofanie polskiego poparcia. Polska nie znajduje się obecnie na liście państw należących do GCD. Tym większego znaczenia nabiera obecność polskich organizacji społecznych w powstałej wokół Deklaracji koalicji obywatelskiej.

W 2026 roku rozpoczął się nowy etap rozwoju inicjatywy. Stany Zjednoczone przejęły od Węgier funkcję Sekretariatu Deklaracji. Jest on prowadzony wspólnie przez amerykański Departament Zdrowia i Opieki Społecznej oraz Departament Stanu, a jego siedziba znajduje się w Office of Global Affairs amerykańskiego resortu zdrowia.

Na początku 81. sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ powołano Civil Society for the GCD Coalition. Platforma ma zwiększać wiedzę o Deklaracji, wspierać państwa-sygnatariuszy i zapewnić organizacjom społecznym stały udział w działaniach podejmowanych na forum Narodów Zjednoczonych. Według stanu na 23 września 2026 roku oficjalna lista członków koalicji obejmuje 96 organizacji z 31 państw. Członkowie mogą współorganizować wydarzenia, przyłączać się do wspólnych stanowisk przedstawianych podczas oficjalnych spotkań ONZ oraz rozwijać współpracę z organizacjami z innych kontynentów.

Koalicję zwołały cztery organizacje: Center for Family and Human Rights (C-Fam), Family Watch International, Institute for Women’s Health oraz The Heritage Foundation. Zaproszenie skierowane do polskich organizacji wyszło z C-Fam – ośrodka utworzonego w 1997 roku, który od blisko trzech dekad uczestniczy w debatach dotyczących polityki społecznej, prawa międzynarodowego, ochrony życia i rodziny na forum ONZ.

– Debata o ochronie życia coraz częściej rozstrzyga się nie tylko w parlamentach krajowych, lecz także w języku dokumentów i instytucji międzynarodowych. Jeżeli w systemie ONZ podejmowane są próby przedstawiania aborcji jako prawa człowieka, organizacje broniące życia muszą być obecne tam, gdzie kształtują się interpretacje i praktyka. Skandaliczne wycofanie poparcia przez polski rząd dla sprawy tak oczywistej nie oznacza, że polskie społeczeństwo obywatelskie ma z tej debaty zniknąć, wręcz przeciwnie – powinniśmy być w niej jeszcze bardziej aktywni – podkreśla Jakub Bałtroszewicz, Prezes Polskiej Federacji Ruchów Obrony Życia i Fundacji JEDEN Z NAS.

Udział PFROŻ oznacza włączenie środowiska organizacji członkowskich Federacji w międzynarodową wymianę informacji i inicjatywy podejmowane przy ONZ. Pozwoli również szybciej reagować na propozycje dokumentów i działań dotyczących ochrony życia, zdrowia kobiet oraz polityki rodzinnej.

Do Civil Society for the Geneva Consensus Declaration przystąpiła także Fundacja JEDEN Z NAS, od lat prowadząca działania na rzecz ochrony życia na poziomie polskim i europejskim, a także Klub Przyjaciół Ludzkiego Życia – Human Life International – Polska. Obecność tych organizacji pozwoli łączyć doświadczenie krajowej federacji z aktywnością międzynarodową fundacji.

– To konkretna możliwość współpracy z organizacjami z całego świata i zabierania głosu w sprawach, które później wpływają na politykę państw i instytucji międzynarodowych. Chcemy, aby głos polskich środowisk broniących życia był w tej przestrzeni słyszalny – dodaje Jakub Bałtroszewicz.

Zasady koalicji wyraźnie zastrzegają, że jej członkowie współpracują wyłącznie w zakresie celów Deklaracji Konsensusu Genewskiego. Przystąpienie organizacji nie oznacza poparcia przez pozostałych członków koalicji wszystkich jej stanowisk w innych sprawach społecznych lub geopolitycznych.

Więcej informacji: civilsocietyforthegcd.com

Polska Federacja Ruchów Obrony Życia zwróciła się 21 września do Parlamentarnego Zespołu na rzecz Życia i Rodziny z prośbą o zlecenie porównawczej opinii prawnej dotyczącej sytuacji surogacji w Polsce. Do pisma Federacja dołącza dotychczasową korespondencję z Ministerstwem Zdrowia, wystąpienie do Rzecznika Praw Dziecka oraz dokumentację działań podjętych na forum Rady Praw Człowieka ONZ. To kolejny etap prowadzonej od kilku tygodni konsekwentnej interwencji, której celem jest nie tylko opisanie problemu, ale doprowadzenie do konkretnych działań państwa.

Federacja Życia chce, aby eksperci spojrzeli na polskie przepisy jako na jeden system i odpowiedzieli na pytanie, czy rzeczywiście chroni on kobietę i dziecko przed skutkami komercyjnego i transgranicznego rynku surogacyjnego.

W piśmie skierowanym do przewodniczącego Parlamentarnego Zespołu na rzecz Życia i Rodziny, posła Piotra Uścińskiego, Federacja prosi o zlecenie niezależnej, porównawczej opinii prawnej, najlepiej z wykorzystaniem możliwości eksperckich Kancelarii Sejmu. Jednocześnie zwraca się wprost o zwołanie posiedzenia Zespołu poświęconego problemowi surogacji, podczas którego mogłaby przedstawić zgromadzone materiały i dotychczasowe ustalenia oraz wspólnie z parlamentarzystami omówić możliwe dalsze działania.

— Doszliśmy do momentu, w którym nie wystarcza już pytanie, czy w Polsce istnieje jeden przepis zakazujący lub dopuszczający surogację. Trzeba zobaczyć cały system: prawo rodzinne, cywilne i karne, przepisy dotyczące leczenia niepłodności, wywozu komórek rozrodczych i zarodków, ochrony praw dziecka oraz uznawania skutków procedur przeprowadzanych za granicą. Chcemy wiedzieć, gdzie państwo rzeczywiście chroni kobietę i dziecko, a gdzie pozostają luki — mówi Jakub Bałtroszewicz, prezes Polskiej Federacji Ruchów Obrony Życia.

Obecne wystąpienie jest konsekwencją kilku wcześniejszych działań.

Pierwszym krokiem było skierowane 25 sierpnia pismo do Ministerstwa Zdrowia, w którym Federacja pytała m.in. o możliwość udziału polskich klinik i banków komórek rozrodczych w procedurach, które później mogą być kontynuowane poza granicami kraju.

Odpowiedź resortu z 8 września potwierdziła istotny fakt: obowiązujące przepisy pozwalają na wywóz z Polski komórek rozrodczych i zarodków do państw spoza Unii Europejskiej przez uprawnione podmioty. Nie dała jednak odpowiedzi na pytanie, czy państwo jest w stanie ustalić, jaki jest ostateczny cel ich wykorzystania i czy potrafi wykryć sytuację, w której procedura rozpoczęta w Polsce staje się częścią zagranicznego programu surogacyjnego.

Dlatego 10 września Federacja skierowała do Ministerstwa kolejne, znacznie bardziej szczegółowe wystąpienie, pytając już nie o ogólną interpretację prawa, lecz o praktykę nadzoru, dane dotyczące wywozu, mechanizmy identyfikowalności oraz możliwość ustalenia ewentualnych powiązań polskich podmiotów z zagranicznymi programami surogacyjnymi.

Następnym krokiem było wystąpienie 17 września do Rzecznika Praw Dziecka. Federacja przesunęła w nim punkt ciężkości z procedury na dziecko: jego podmiotowość, tożsamość, pochodzenie, zdrowie, więzi rodzinne i ochronę przed komercjalizacją.

Równolegle Polska Federacja Ruchów Obrony Życia i Fundacja JEDEN Z NAS poparły wspólne oświadczenie organizacji z różnych państw przygotowane w związku z 63. sesją Rady Praw Człowieka ONZ, wzywające do międzynarodowego moratorium na surogację we wszystkich jej formach jako pierwszego kroku w kierunku jej zniesienia.

Teraz Federacja chce wykonać następny krok: zebrać te wszystkie wątki w jednej rzetelnej analizie prawnej i stworzyć podstawę do ewentualnej pracy legislacyjnej.

Wśród zagadnień, które zdaniem Federacji powinny zostać objęte opinią, znajdują się m.in. status prawny surogacji w Polsce, skuteczność zawieranych umów, reklama i pośrednictwo, uznawanie skutków procedur zagranicznych, przemieszczanie komórek rozrodczych i zarodków, ochrona praw dziecka, zakres kompetencji ustawodawcy krajowego w świetle prawa Unii Europejskiej i prawa międzynarodowego oraz porównanie polskich regulacji z rozwiązaniami przyjętymi w innych państwach europejskich – zarówno należących, jak i nienależących do UE – w tym na Ukrainie.

Istotne jest również pytanie o to, jakie konkretne rozwiązania legislacyjne lub nadzorcze można byłoby w Polsce zastosować, aby uniemożliwić obchodzenie krajowych standardów przez rozdzielenie kolejnych etapów procedury pomiędzy kilka państw – oraz czy takie mechanizmy mogą być skuteczne w świetle regulacji unijnych i międzynarodowych.

Federacja podkreśla przy tym, że zwraca się właśnie do Parlamentarnego Zespołu na rzecz Życia i Rodziny nieprzypadkowo.

— Traktujemy Parlamentarny Zespół na rzecz Życia i Rodziny jako naszego naturalnego sojusznika. Wielokrotnie mogliśmy liczyć na jego zainteresowanie sprawami ochrony życia i rodziny oraz na gotowość do podejmowania tematów, które wymagają pracy parlamentarnej. Dlatego chcemy przekazać Zespołowi całą dokumentację tego, co do tej pory zrobiliśmy, i zaprosić go do kolejnego etapu. My możemy stawiać pytania, zbierać informacje i wskazywać problemy. Parlament ma narzędzia, aby przełożyć tę diagnozę na konkretne rozwiązania — podkreśla Bałtroszewicz.

Zdaniem Federacji właśnie teraz jest właściwy moment na przygotowanie takiej ekspertyzy. Nie po powstaniu rozbudowanego rynku i nie dopiero po pojawieniu się pierwszych poważnych sporów prawnych, ale wcześniej — kiedy możliwe jest jeszcze uporządkowanie systemu i zamknięcie luk, zanim zostaną wykorzystane w praktyce.

— Nie chcemy budować stanowiska na intuicji ani na jednym przepisie. Chcemy mieć przed sobą uczciwą, profesjonalną diagnozę i na jej podstawie powiedzieć państwu: tutaj ochrona działa, tutaj jest niewystarczająca, a tutaj potrzebna jest zmiana prawa. Będziemy czekać na odpowiedź Ministerstwa Zdrowia i Rzecznika Praw Dziecka, a równocześnie liczymy na podjęcie sprawy przez Parlamentarny Zespół. Liczymy nie tylko na przygotowanie ekspertyzy, ale również na osobne posiedzenie Zespołu poświęcone surogacji. Te działania się uzupełniają. Chcemy tę sprawę doprowadzić do końca — mówi prezes Federacji.

Federacja zwraca się więc również o zwołanie posiedzenia Zespołu poświęconego surogacji i deklaruje gotowość do przedstawienia podczas niego dotychczasowych materiałów oraz udziału w dyskusji nad zakresem dalszych działań.

— Czujemy się w obowiązku chronić zarówno kobiety, jak i dzieci. Kobieta nie jest narzędziem reprodukcji. Dziecko nie jest przedmiotem umowy. Dlatego nie zostawimy tej sprawy, dopóki nie będziemy mieli pewności, że polskie państwo posiada realne narzędzia ich ochrony — podsumowuje Jakub Bałtroszewicz.

---

Pismo do Parlamentarnego Zespołu na rzecz Życia i Rodziny w formacie PDF

---

Polska Federacja Ruchów Obrony Życia przekazała zgromadzone w ostatnich tygodniach materiały dotyczące surogacji kolejnym ważnym gremiom państwowym i kościelnym. Dokumentacja trafiła do Rady Zdrowia przy Prezydencie RP, Rady Rodziny i Demografii przy Prezydencie RP, a także do Przewodniczącego Rady KEP ds. Rodziny abp. Wiesława Śmigla oraz Sekretarza Generalnego Konferencji Episkopatu Polski bp. Marka Marczaka.

Do pism przewodnich Federacja dołącza komplet dotychczasowych materiałów: korespondencję z Ministerstwem Zdrowia, w tym odpowiedź resortu i pismo uzupełniające, wystąpienie do Rzecznika Praw Dziecka oraz tekst wspólnego oświadczenia dotyczącego surogacji, popartego przez PFROŻ i Fundację JEDEN Z NAS w związku z 63. sesją Rady Praw Człowieka ONZ.

Celem tego działania jest zwrócenie uwagi na potrzebę całościowego spojrzenia na problem surogacji. Nie jest to wyłącznie kwestia medyczna czy prawna. Dotyczy również praw dziecka, ochrony kobiet, rodzicielstwa, rodziny, demografii oraz odpowiedzialności państwa za skutki procedur realizowanych ponad granicami.

— Nie chcemy, żeby problem surogacji pozostał zamknięty w jednej szufladzie. Dotyczy zdrowia, praw dziecka, rodziny, prawa i odpowiedzialności państwa. Dlatego przekazujemy zgromadzone materiały kolejnym gremiom, które mogą pomóc w wypracowaniu poważnej, systemowej odpowiedzi — podkreśla Jakub Bałtroszewicz, prezes Polskiej Federacji Ruchów Obrony Życia.

Federacja Życia konsekwentnie rozwija działania w tej sprawie: od pytań kierowanych do Ministerstwa Zdrowia, przez interwencję dotyczącą praw dziecka, zaangażowanie na forum międzynarodowym i wystąpienie do Parlamentarnego Zespołu na rzecz Życia i Rodziny, po obecne przekazanie dokumentacji kolejnym gremiom eksperckim.

Naszym celem nie jest mnożenie wystąpień, lecz doprowadzenie do sytuacji, w której problem surogacji zostanie w Polsce rzetelnie przeanalizowany, a tam, gdzie okaże się to konieczne, zostaną podjęte konkretne działania chroniące kobietę i dziecko.

We wrześniu 2026 roku MaterCare International obchodzi wyjątkowy jubileusz – 30 lat działalności na rzecz matek i ich dzieci na całym świecie. Z tej okazji w dniach 7-11 września 2026 r. w Rzymie odbyła się międzynarodowa konferencja MaterCare International Rome Conference, której hasłem przewodnim było: „The Genius of Motherhood” – „Geniusz macierzyństwa”.

W czasie czterech dni konferencji jej uczestnicy wzięli udział w ośmiu sesjach skupionych wokół zagadnień medycznych i nauk o zdrowiu oraz związanych z nimi kwestii społecznych – m.in. leczenia niepłodności. Wykładowcy przyjechali m.in. z Kanady, Australii, Nowej Zelandii, Niemiec, Włoch, a także spore grono Polaków. Jednym z prelegentów był dr Szymon Grzelak – prezes Instytutu Profilaktyki Zintegrowanej, który badając kryzys demograficzny w Polsce wiąże jego przyczyny z brakami wychowawczymi Polaków. – Zwrócenie uwagi na aspiracje i wybory dotyczące zakładania swoich własnych rodzin u dzieci wychowywanych w sposób dysfunkcyjny pokazuje nie tylko jedną z głównych przyczyn kryzysu demograficznego, ale daje równocześnie nadzieję na wyjście z tego kryzysu – komentuje prof. Radosław Maksym, przewodniczący Rady Naukowej Fundacji MaterCare Poland, który brał udział w rzymskiej konferencji.

Swoimi doświadczeniami z prowadzenia ciąży w bliźnie po cięciu cesarskim dzieliła się dr Paulina Marcinek-Tyburska z Krakowa, której zespół ma najprawdopodobniej największe doświadczenie w tej materii w Europie. Dr Anna Stępniewska Włoszka polskiego pochodzenia z ośrodka leczenia endometriozy w Weronie prezentowała efekty innowacyjnego leczenia endometriozy i adenomiozy i ich wpływu na płodność pacjentek.

Prof. Angela Koeninger z Ratysbony przedstawiła nowtorskie metody leczenia rozejścia się blizny po cięciu cesarskim, w tym swoją autorską trójetapową metodę. Metoda została zwalidowana na ponad 1000 pacjentek i na ten moment daje najlepsze efekty ze wszystkich stosowanych.

Jak zauważa prof. Maksym, liczna reprezentacja polskiego środowiska medycznego i uznanie jej znaczącego wkładu w sukces konferencji, zaowocowała m.in. tym, że kolejna międzynarodowa konferencja MaterCare – pierwszy raz poza Rzymem – odbędzie się w 2028 roku w Krakowie.

Uczestnicy MaterCare International Rome Conference spotkali się też z papieżem Leonem XIV, który przyjął całą grupę po audiencji generalnej, a poszczególni uczestnicy konferencji otrzymali od niego prezenty.

Prof. Radosław Maksym przypomina, że fundacja MaterCare powstała w odpowiedzi na encyklikę Jana Pawła II Evangelium Vitae. Organizację założył Robert Walley – ginekolog położnik z Wielkiej Brytanii, który jako katolik nie mógł w swoim kraju praktykować zawodu w zgodzie z sumieniem i zmuszony był emigrować do Kanady.

MaterCare jest organizacją zrzeszającą, edukującą, formującą medyków zajmujących się medycyną okołoporodową. Drugim filarem jest działalność charytatywna. – Prof. Walley, gdy odwiedzał Nigerię, zobaczył olbrzymi problem, że matki są pozbawione najprostszej opieki medycznej, a przebycie ciąży i porodu wiąże się z realnym ryzykiem zagrożenia życia pacjentek. Uznał, że nie można tych kobiet w Afryce zostawić bez opieki. Dziś MaterCare pozyskuje środki by budować i wyposażać szpitale w Afryce. W tym momencie ufundowaliśmy, wyposażyliśmy i wspieramy szpitale w Ugandzie, Rwandzie, na Haiti, w Kenii i w Ghanie – mówi prof. Radosław Maksym. 

Fundacja MaterCare Poland jest członkiem Polskiej Federacji Ruchów Obrony Życia.

Polska Federacja Ruchów Obrony Życia 17 września skierowała do Rzecznika Praw Dziecka kolejną interwencję dotyczącą surogacji. Tym razem w centrum nie znajduje się organizator, klinika ani sama procedura medyczna, lecz dziecko: jego podmiotowość, prawo do tożsamości, więzi rodzinnych i ochrony przed komercjalizacją. To kolejny krok w serii działań Federacji Życia, która w ostatnich tygodniach konsekwentnie podejmuje temat surogacji wobec polskich instytucji i na forum międzynarodowym.

Pytanie, które Federacja stawia tym razem, jest zasadnicze: czy polski system rzeczywiście chroni dziecko przed sytuacją, w której jeszcze przed jego poczęciem ustala się warunki jego urodzenia, przekazania i dalszego losu?

W piśmie do Rzecznika Praw Dziecka Federacja podkreśla, że dyskusji o surogacji nie można sprowadzać wyłącznie do wolności dorosłych, technologii medycznych czy treści zawieranych umów. W centrum musi znaleźć się dziecko – jedyny uczestnik całego procesu, który nie ma żadnego wpływu na warunki swojego przyjścia na świat.

– Surogacja jest często przedstawiana jako problem dorosłych: kobiety, która zgadza się urodzić dziecko, i osób, które chcą zostać rodzicami. My pytamy przede wszystkim o tego, kto w tej debacie nie ma żadnego wpływu na warunki swojego przyjścia na świat – o dziecko – podkreśla Jakub Bałtroszewicz, prezes Polskiej Federacji Ruchów Obrony Życia.

Federacja pyta Rzecznika m.in. o ochronę podmiotowości dziecka, jego prawa do poznania własnego pochodzenia, ochronę zdrowia i życia, ryzyko komercjalizacji, znaczenie więzi z kobietą, która dziecko nosi i rodzi, a także o konsekwencje transgranicznych programów surogacyjnych.

Szczególnego znaczenia nabiera sytuacja, w której kolejne elementy procedury rozkładają się pomiędzy różne państwa: w jednym kraju powstaje umowa, w drugim wykorzystuje się materiał biologiczny, w trzecim kobieta przechodzi ciążę i rodzi dziecko, a następnie dziecko zostaje przekazane osobom, które od początku miały przejąć nad nim opiekę.

Interwencja u Rzecznika Praw Dziecka nie jest działaniem odosobnionym. W ostatnich tygodniach Federacja Życia konsekwentnie buduje całościowy obraz problemu i kieruje pytania tam, gdzie znajdują się poszczególne elementy odpowiedzialności państwa.

Najpierw Federacja skierowała pytania do Ministerstwa Zdrowia o możliwy udział polskich klinik oraz banków komórek rozrodczych i zarodków w procedurach, które mogą być następnie kontynuowane za granicą. W odpowiedzi resort potwierdził, że polskie prawo dopuszcza wywóz komórek rozrodczych i zarodków do państw spoza Unii Europejskiej. Nie odpowiedział jednak na kluczowe pytanie: czy państwo sprawdza ich ostateczne wykorzystanie i czy potrafi wykryć sytuację, w której stają się one elementem komercyjnego programu surogacyjnego realizowanego za granicą.

Dlatego Federacja skierowała do Ministerstwa Zdrowia kolejne, bardziej szczegółowe pytania dotyczące praktyki, kontroli, kierunków wywozu oraz możliwości śledzenia dalszego wykorzystania materiału biologicznego. Równolegle Federacja Życia i Fundacja JEDEN Z NAS poparły wspólne oświadczenie organizacji z różnych państw na forum Rady Praw Człowieka ONZ, wzywające do międzynarodowego moratorium na surogację jako pierwszego kroku w kierunku jej zniesienia.

Teraz kolejnym adresatem jest Rzecznik Praw Dziecka. Ta sekwencja działań pokazuje, że Federacja nie chce pozostawić surogacji w jednej szufladzie – ani wyłącznie medycznej, ani wyłącznie prawnej, ani wyłącznie międzynarodowej. Chodzi o sprawdzenie całego mechanizmu: od polskiej infrastruktury medycznej i nadzoru państwa, przez prawa dziecka, po transgraniczny rynek, który z natury przekracza kompetencje jednego kraju.

– Chcemy zobaczyć cały mechanizm, a nie jego pojedyncze fragmenty. Ministerstwo Zdrowia odpowiada za kwestie medyczne i nadzór nad procedurami. Na forum ONZ trzeba mówić o transgranicznym rynku surogacyjnym i eksploatacji kobiet. Rzecznik Praw Dziecka powinien natomiast odpowiedzieć na pytanie najbardziej podstawowe: czy prawa dziecka są w tym wszystkim rzeczywiście chronione – mówi Jakub Bałtroszewicz.

Federacja Życia czeka obecnie na odpowiedź Ministerstwa Zdrowia na kolejne szczegółowe pytania dotyczące kontroli nad wywozem komórek rozrodczych i zarodków oraz możliwości ich wykorzystania w zagranicznych programach surogacyjnych. Od 17 września oczekuje także stanowiska Rzecznika Praw Dziecka.

– To nie jest jednorazowa interwencja. Chcemy tę sprawę doprowadzić do końca. Będziemy czekać na odpowiedzi Ministerstwa Zdrowia i Rzecznika Praw Dziecka, ale na odpowiedziach nie chcemy poprzestać. Jeżeli okaże się, że w polskim systemie istnieją luki pozwalające na udział polskich podmiotów w transgranicznym rynku surogacyjnym albo że prawa dziecka nie są wystarczająco chronione, będziemy domagać się konkretnych działań państwa. Czujemy się w obowiązku chronić zarówno kobiety, jak i dzieci. Kobieta nie jest narzędziem reprodukcji. Dziecko nie jest przedmiotem umowy – podkreśla Jakub Bałtroszewicz.

Federacja zapowiada więc dalsze działania zarówno na poziomie krajowym, jak i międzynarodowym. Sprawa surogacji nie zostanie przez nią zamknięta, dopóki nie będzie jasne, że polskie prawo i praktyka rzeczywiście chronią kobietę i dziecko przed komercjalizacją.

---

Pismo do Rzecznika Praw Dziecka do pobrania w formie PDF

---

Fot. Tomasz Paczos, Kancelaria Senatu

W dniu 7 września 2026 r. w wieku 82 lat odszedł do Domu Ojca wielki obrońca ludzkiego życia. Ks. Stanisław Małkowski był niezwykle pokornym człowiekiem, który zawsze mówił prawdę, broniąc człowieka i jego godności, nawet wtedy, gdy była ona niewygodna czy niebezpieczna. Był cenionym kapelanem Solidarności, działaczem antykomunistycznej opozycji, socjologiem i publicystą. Prezydent Andrzej Duda odznaczył go Orderem Orła Białego.

Instytut Pamięci Narodowej podaje, że w aktach operacyjnych SB dotyczących Polskiego Komitetu Obrony Życia, Rodziny i Narodu znajduje się nazwisko ks. Małkowskiego. Akta te dotyczyły nielegalnej wówczas organizacji – utworzonej w czerwcu 1977 r. Komitet miał przede wszystkim działać na rzecz zniesienia obowiązującej w PRL ustawy dopuszczającej możliwość przerywania ciąży. 

Kiedy w latach osiemdziesiątych rozpoczął się okres zmian ustrojowych w Polsce, ks. Małkowski bezpośrednio zaangażował się w obronę życia poczętych dzieci. Przerywanie ciąży było wówczas legalne, praktycznie z każdego powodu – każdego roku ginęły setki tysięcy dzieci w łonach matek, a kobiety cierpiały. To prawo było chronione politycznie przez rządzącą wówczas Polską Zjednoczoną Partię Robotniczą (PZPR), jako fundament państwa socjalistycznego.

Ks. Stanisław zaangażował się w ruch obrony życia bezpośrednio i od samego początku. Kościół w Polsce zawsze stał na straży poczętego życia. Ten problem był obecny w nauczaniu i poruszany podczas wszystkich rekolekcji. Ale to ks. Małkowski budował fundament społecznej aktywności pro-life w Polsce – zaczyn, na którym opierali się liderzy i powstawały kolejne organizacje, gdy wreszcie pozwolono im zaistnieć.

„Naszym powołaniem jest budowanie tu wspólnoty, cywilizacji miłości, życia, prawdy. Czy kto wierzy, czy nie wierzy. Oczywiście, że lepiej jeżeli ktoś wierzy i swoją postawę w obronie życia opiera na piątym przykazaniu dekalogu ‘Nie zabijaj’, na woli Boga stwórcy i zbawcy. Natomiast jeżeli ktoś nie wierzy, a ma szacunek do życia ludzkiego, to także powinien być przeciw aborcji” – mówił ks. Stanisław.

Warszawski Ruch Obrony Dzieci Poczętych Gaudium Vitae powstał w 1979 roku z inspiracji o. Ludwika Wiśniewskiego, ale ostatecznie założył go właśnie ks. Stanisław Małkowski, wspólnie z o. Jackiem Salijem i częściowo ks. Stanisławem Ługowskim. Ks. Stanisław był najbliżej, najbardziej oddany i dyspozycyjny. Odprawiał regularnie Msze św. dla członków Gaudium Vitae, prowadził rozmowy duszpasterskie z kobietami w trudnych sytuacjach życiowych rozważających możliwość przerwania ciąży czy cierpiącymi po aborcji.

„To nie jest kwestia światopoglądu, to kwestia człowieczeństwa” – tłumaczył nieustannie ks. Stanisław. Razem z pierwszymi liderami ruchu Gaudium Vitae mocno angażował się w konfrontacyjne debaty na temat ochrony życia czy aborcji, które kilkakrotnie, raz na tydzień, emitowano w Telewizji Polskiej w znakomitym czasie antenowym po Dzienniku Telewizyjnym. Po jednej stronie siedzieli zwolennicy (raczej zwolenniczki przerywania ciąży), a z drugiej znakomicie przygotowani obrońcy życia z ks. Małkowskim. 

Ewa Kowalewska prezes Human Life International Polska wspomina, że razem z przyjaciółmi obserwowała te debaty z wielkim przejęciem. – Nie byliśmy wówczas jeszcze zaangażowani w tym ruchu, on dopiero powstawał. Śledziliśmy jednak te debaty z wielką uwagą, przyznając, że strona obrony życia była lepiej przygotowana, a argumentów dotyczących ochrony godności człowieka od poczęcia nie można było niczym pokonać. Te debaty zakończyły się wyemitowaniem filmu dr. Bernarda Nathansona pt. „Niemy krzyk”. Ukazuje on aborcję w czasie rzeczywistym na obrazie wówczas jeszcze bardzo prostego aparatu USG. Film był wielokrotnie zapowiadany i oglądalność była olbrzymia. Miało to olbrzymie znaczenie dla budzenia polskich sumień, bo wcześniej ukazywano przerwanie ciąży jak usunięcie grudki komórek czy jakiegoś „konika morskiego”, wszystkiego tylko nie dziecka. Prawda stała się nie do podważenia – mówi Ewa Kowalewska.

Po tej emisji już niczego nie można było dodać – przestraszone władze TVP zaprzestały tego typu programów. 

Przez lata, pracując w kaplicy cmentarnej w Wólce Węglowej, ks. Małkowski wspierał rodziców po stracie poczętego dziecka. Dbał także o formację duchową ojców oraz ich odpowiedzialność, angażując się w Męski Różaniec.

„Obrona życia nie jest kwestią światopoglądu, jest kwestią człowieczeństwa. Ci którzy sprzeciwiają się ochronie życia niech wiedzą, że sprzeciwiają się i człowieczeństwu istot ludzkich od poczęcia i człowieczeństwu własnemu. Sami siebie kwestionują jako ludzi” – dodawał ks. Stanisław Małkowski.

Msza Święta pogrzebowa ks. Stanisława Małkowskiego pod przewodnictwem abp. Adriana Galbasa, Metropolity Warszawskiego, zostanie odprawiona w czwartek 17 września 2026 roku o godz. 12.00 w Świątyni Opatrzności Bożej w Wilanowie. Homilię wygłosi ks. infułat Jan Sikorski. Ks. Małkowski zostanie pochowany na Powązkach Wojskowych.

Odszedł świadek epoki, dla którego wierność Bogu, prawdzie, godności człowieka i wolnej Ojczyźnie zawsze stała ponad własnym bezpieczeństwem. Uczył Polaków odwagi i szacunku dla poczętego życia. 

Wzywamy obrońców życia do modlitwy i zachowania otwartej, serdecznej pamięci o niezłomnym kapłanie, nieustraszonym obrońcy ludzkiego życia, który tworzył podwaliny powstania szerokiego zaangażowania społecznego pro-life oraz wielu ruchów i organizacji.

Polska Federacja Ruchów Obrony Życia oraz Fundacja JEDEN Z NAS poparły wspólne międzynarodowe oświadczenie, które ma zostać przedstawione podczas 63. sesji Rady Praw Człowieka ONZ w Genewie. Dokument wzywa do ustanowienia międzynarodowego moratorium na wszystkie formy surogacji jako pierwszego kroku w kierunku jej zniesienia.

Wspólne oświadczenie ma zostać wygłoszone podczas debaty ogólnej Rady Praw Człowieka ONZ w ramach punktu 3 porządku obrad. Planowany termin wystąpienia to środa, 16 września 2026 r., przy czym organizatorzy zaznaczają, że data może jeszcze ulec zmianie. Oświadczenie zostanie przedstawione w imieniu grupy organizacji, a pełna lista podmiotów popierających dokument ma zostać opublikowana na Extranecie Rady Praw Człowieka ONZ.

Moratorium jako pierwszy krok do zniesienia surogacji

Dokument bezpośrednio popiera wspólną deklarację polityczną zainicjowaną przez Włochy, Chile i Argentynę, która wzywa do międzynarodowego moratorium na surogację we wszystkich jej formach z perspektywą jej zniesienia. Sygnatariusze wskazują, że surogacja stanowi poważne zagrożenie dla godności kobiet i dzieci oraz narusza ich prawa człowieka.

Jednym z kluczowych argumentów oświadczenia jest transgraniczny charakter surogacji. Jej skutki nie zatrzymują się na granicach państw, dlatego – jak podkreślają autorzy – nie może być traktowana wyłącznie jako sprawa krajowa. Wymaga skoordynowanej odpowiedzi międzynarodowej.

„Możemy różnić się w wielu sprawach, ale zgadzamy się, że ciało kobiety nie jest towarem, a dziecko nie jest produktem” – to jedno z najmocniejszych zdań wspólnego stanowiska.

Rynek napędzany popytem

Oświadczenie nie ogranicza się do surogacji komercyjnej. Wprost wskazuje, że zarówno surogacja przedstawiana jako „altruistyczna”, jak i komercyjna funkcjonuje w ramach rynku napędzanego popytem. Według danych przywołanych w dokumencie wartość tego rynku może osiągnąć 200 miliardów dolarów do 2035 roku.

Autorzy podkreślają, że przemysł surogacyjny korzysta z nierównych relacji sił i naraża kobiety oraz dzieci na handel ludźmi, eksploatację i inne poważne nadużycia. Gdy poszczególne państwa zaczynają zamykać prawne szare strefy, popyt nie znika – przenosi się do jurysdykcji, w których kobiety są bardziej narażone na wykorzystanie, a skuteczne środki ochrony prawnej są trudniej dostępne.

„Żadna kobieta jak narzędzie, żadne dziecko jak przedmiot dostawy”

W końcowym apelu organizacje wzywają wszystkie państwa do wspólnego działania na rzecz zniesienia surogacji, „tak aby żadna kobieta nigdy nie była traktowana jak narzędzie, a żadne dziecko jak przedmiot dostawy”.

– To właśnie ta perspektywa jest dla nas najważniejsza. Surogacja jest zjawiskiem międzynarodowym i nie da się jej skutecznie rozwiązać wyłącznie na poziomie jednego państwa. Chcemy chronić kobiety przed sprowadzaniem ich ciała do funkcji reprodukcyjnej, a dzieci przed traktowaniem ich jak rezultat zamówionej usługi. Ciało kobiety nie jest towarem, a dziecko nie jest produktem – podkreśla Jakub Bałtroszewicz, prezes Polskiej Federacji Ruchów Obrony Życia i Fundacji JEDEN Z NAS.

Działanie w Polsce i na forum międzynarodowym

Poparcie oświadczenia ONZ jest kolejnym etapem działań PFROŻ i Fundacji JEDEN Z NAS w sprawie surogacji. W Polsce Federacja prowadzi działania dotyczące m.in. możliwych luk prawnych i nadzorczych, ochrony praw dziecka oraz transgranicznego wykorzystania procedur medycznie wspomaganej prokreacji. Obie organizacje deklarują jednak, że chcą prowadzić tę sprawę równolegle także na poziomie europejskim i międzynarodowym.

– Jesteśmy zdeterminowani, by nie ograniczać się do reagowania na pojedyncze wydarzenia. Chcemy współtworzyć trwałe mechanizmy ochrony kobiet i dzieci również tam, gdzie problem przekracza granice państw. Surogacja jest rynkiem globalnym, dlatego odpowiedź na nią również musi mieć wymiar globalny – dodaje Jakub Bałtroszewicz.

Wspólne oświadczenie ma zostać przedstawione podczas 63. sesji Rady Praw Człowieka ONZ. Organizacje popierające dokument zostaną wymienione na Council Extranet, a samo wystąpienie zostanie wygłoszone w imieniu całej grupy sygnatariuszy.

---

Joint Oral Statement on Surrogacy – UN Human Rights Council do pobrania w formie PDF

---